چهارصفه؛ کهن‌الگوی بومی و جایگاه آن در معماری خانۀ ایرانی

سیده مریم طباطبایی زواره1 مریم عظیمی2 بهروز شهبازی چگنی3

چکیده :
معماری بومی به عنوان منظومه‌ای طولی و به هم پیوسته، با بازآفرینی الگوهای بومی در گسترۀ زمانی و مکانی مختلف، صورت‌های متفاوتی به خود گرفته است. در واقع مشابهت کالبدی در معماری کاربری‌های مختلف و رویدادهای متفاوت در آن‌ها، نشان از الگوهایی دارد که قابلیت انطباق و سازگاری با عملکردهای گوناگون را دارند. در این پژوهش الگوی زندۀ چهارصفه به عنوان مصداق بارز و کامل تجلی کهن‌الگوی بومی در خانه معرفی می‌شود. هدف از این پژوهش رجوع به مفاهیم ازلی در الگوی چهارصفه است که معماری ایرانی- اسلامی از آن‌ها برخاسته است. از این رهگذر با تکیه بر نظام هستی و اصول معماری سنتی، به بررسی معانی رمزین و بنیادین نهفته در این الگو می‌پردازیم و به دنبال ریشه‌یابی الگوهای مؤثر در بازآفرینی سکونتگاه انسان خواهیم بود. در پژوهش حاضر گردآوری اطلاعات به شیوۀ اسنادی انجام گرفته است. تطبیق پلان‌های گردآوری شده با برخی از گفته‌های متون و پژوهشگران اخیر، مبنای تجزیه و تحلیل یافته‌هاست و در نهایت نتایج، بر اساس یافته‌های حاصل از مطالعات کتابخانه‌ای و همچنین مشاهدات میدانی صورت گرفته از چندین خانۀ چهارصفه‌ای، ارائه شده‌اند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که بازخوانی الگوی چهارصفه با رویکردی معناگرایانه و استخراج مفاهیم ازلی آن، مفاهیمی که برخلاف تغییرات متعدد کالبد چهارصفه همچنان پابرجاست و ریشه در فطرت انسان دارد، می‌تواند دست‌مایۀ طراحی خانۀ امروز قرار بگیرد و گامی برای رهایی معماری امروز از سردرگمی و آشفتگی کنونی باشد و در نتیجه دستیابی به مفهوم فضایی درخور سکونت را تحقق ‌بخشد.

کلمات کلیدی : چهارصفه کهن‌الگوی بومی معانی رمزین و بنیادین نهفته خانۀ امروز


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 4icsau.ir
کد IOI مقاله : XYEA-AKEZZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XYEA-AKEZZ

سایر مقالات محل انتشار
  1. بهسازی لرزه ای مخازن مرتفع با استفاده از جداساز پایه با در نظر گرفتن اندرکنش سازه و سیال
  2. نقش علوم رفتاری درطراحی ساختمان اداری با رویکرد اثر محیط ساخته شده بر نظام فعالیت
  3. تحلیل و ارزیابی هزینه ها و منافع ایجاد تغییرات در راهها با استفاده از رژیم جاده ای
  4. نگرشی بر رویکردها، الگوها وراهبردهاي بهسازي ونوسازي بافت های فرسوده شهری
  5. معرفی مهار جایگذاری مستقیم با رویکرد استفاده در پایدارسازی خاک ساحل و دریا
  6. شناخت عوامل موثر بر مدیریت شهری در احیای گردشگری با رویکرد توسعه پایدار . مطالعه موردی : شهر مرودشت
  7. چیدمان پویای کاربری¬های شهری با کمک عامل فازی در محیط GIS
  8. مصالح پایدار بنیان
  9. نگاهی نو به سنت و مدرنیته از دیدگاه فرهنگ و هنر شرق و غرب
  10. مقایسه الگوی محله در شهرسازی ایرانی- اسلامی با الگو های عام اولیه در شهر سازی مدرن از منظر ویژگی ها و مفاهیم ، بررسی موردی محله وقت‌الساعت یزد
  11. بررسی تأثیر عوامل تهویه طبیعی و عناصر ویژه معماری در گذشته بر روی بنا و جایگزینی آن با دیگر عناصرحال حاضر در معماری معاصر
  12. نقش نسل نوین شهرهای جدید ایران در تامین مسکن در افق 1404
  13. الگوی معماری پایدار در اقلیم سرد و کوهستانی با نگاهی به مسجد سنگی ترک
  14. بررسی نقش سرمایه اجتماعی در توسعه پایدار کشاورزی (مطالعه موردی دهستان معجزات شهرستان زنجان)
  15. ارزیابی و تحلیل استفاده از عناصر اقلیمی در معماری مساکن با رویکرد مشارکت مدیران و معماران شهری (مطالعه موردی: شهرستان یزد)