جستجو
میرایی لرزهای در گذر زمان؛ تحلیل مکانیزمهای سنتی در گنبدهای تاریخی ایران (مطالعه موردی: گنبدهای مسجد جامع اصفهان)
فرهاد آخوندی1 ثمینه نیک پور2 صفیه نامی3 فاطمه ساکی نژاد4 سمیرا قره ایاقی5 سپهر آمر6
چکیده :
کاهش اثرات زمینلرزه بر سازهها همواره از دغدغههای اصلی معماران و مهندسان در طول تاریخ بوده است. در ساختمانهای مدرن امروزی، مهندسان سازه با بهرهگیری از جداسازها و میراگرهای لرزهای مانند میراگرهای لاستیکی، ساچمهای و فنری، تلاش میکنند تا سازه را از حرکات زمین جدا کرده و پایداری آن را افزایش دهند. با این حال، بررسی معماری تاریخی نشان میدهد که در گذشته نیز از روشهای بومی و تجربی برای کنترل ارتعاشات و بهبود عملکرد لرزهای سازهها استفاده میشده است. یکی از نخستین نمونههای ابتدایی «جداسازی پی» یا Base Isolation را میتوان در آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد مشاهده کرد. این پژوهش ضمن بررسی روند تکامل میراگرهای باستانی و تحلیل مکانیسمهای لرزهای گنبدهای تاریخی ایران، بهویژه گنبدهای تاجالملک و نظامالملک در مسجد جامع اصفهان، به مطالعهی پایداری آنها در برابر بارهای جانبی افقی میپردازد. پرسش اصلی تحقیق این است که: آیا ماندگاری بیش از ۹۰۰ سالهی این گنبدها ناشی از پایین بودن شدت زمینلرزههای منطقه بوده است، یا ویژگیهای سازهای همچون هندسهی خاص گنبد، چندلایه بودن مصالح، وجود کلافهای چوبی و نحوهی اتصال گنبد به جرزها و فضاهای پیرامونی عامل اصلی پایداری آن بودهاند؟ روش تحقیق در این مطالعه توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعات میدانی و کتابخانهای است. یافتهها نشان میدهد که گنبدهای ایرانی برخلاف نمونههای ایتالیایی، فاقد میراگرهای چوبی فعال هستند و در برابر بارهای لرزهای عملکرد محدودی دارند؛ ازاینرو استحکامبخشی معاصر این سازهها نیازمند استفاده از میراگرهای خارجی یا سامانههای نوین کنترل ارتعاشات است. در نهایت، این پژوهش علاوه بر تحلیل رفتار لرزهای گنبدها، راهکاری پیشنهادی برای بهبود عملکرد و تقویت گنبدهای مسجد جامع اصفهان در برابر بارهای جانبی ارائه میدهد؛ راهکاری که میتواند مبنایی برای توسعهی روشهای نوین استحکامبخشی و حفظ پایداری سازههای تاریخی در برابر زمینلرزهها باشد.
کلمات کلیدی : میرایی لرزهای میراگرهای باستانی مکانیسم گنبد گنبد تاج الملک گنبد نظام الملک
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : ۲) زلزله و بلایای طبیعی
محل انتشار : همایش بینالمللی میراث معماری در خطر (بررسی چالشهای جنگ، بلایای طبیعی و سوء مدیریت بر میراث معماری جهان اسلام)
آدرس وب سایت کنفرانس : icahr.ir
کد IOI مقاله : AAGH-AAHBHZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAGH-AAHBHZ
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AAGH-AAHBHZ
سایر مقالات ارائه دهنده
- کاربرد فناوری اقلیمی در طراحی شهرک صنعتی منطقه آزاد چابهار ( منطقه ویژه اقتصادی )
- عایق الکترومغناطیسی در ساختمان با الهام از عملکرد شیشه های هوشمند مات شونده (مطالعه موردی شهر تبریز)
- The necessity of using thermal dynamic insulation in the outer shell of the building by studying the performance of conductive polymers (case study: Tabriz climate)
- نقش خانه¬های شناور در پاسخ به خسارات جبران¬ناپذیر سیل اخیر پاکستان، با استناد به برنامه 2030 توسعه پایدار
- بررسی عوامل موثر بر ایده طراحی و شکل¬گیری زمین خراش مکزیکو سیتی
- سنت عرفانی درمعماری ایرانی و درجات تحقق توسط هوش مصنوعی (بازگشت به خویش در طراحی عصر هوش مصنوعی)
- سنت عرفانی درمعماری ایرانی و درجات تحقق توسط هوش مصنوعی
- Mystical tradition in Iranian architecture and degrees of realization by artificial intelligence (Returning to ourself in the design in the era of artificial intelligence)
- نگاهی نو به قلعه رشیدالدوله روستای دورباش تکاب با توجه به عناصر سازنده بنا (قلعه یا خانه اربابی )
- ارزیابی ظرفیت برد گردشگری سایت باستانی ربع رشیدی (از منظر Overtourism و Undertourism )
- کاربست مجازاتهای فرهنگی جایگزین و مکمل در پیشگیری از جرائم حوزه میراث فرهنگی
- میرایی لرزهای در گذر زمان؛ تحلیل مکانیزمهای سنتی در گنبدهای تاریخی ایران (مطالعه موردی: گنبدهای مسجد جامع اصفهان)
- بررسی چالشهای زلزله، بلایای طبیعی و مداخلات غیر اصولی بر کلیساهای تاریخی (مطالعه موردی: کلیساهای مریم مقدس، سرکیس و شوغاگات تبریز)
سایر مقالات محل انتشار
- معماری دانش
- مردم نگاری فضا و نقش حافظه جمعی در بازسازی معماری پس از بلایای طبیعی (با تمرکز بر اصالت معماری و هویت فرهنگی)
- کاربرد فناوریهای نوین در حفاظت و مرمت میراث معماری: از سنت تا مدرن
- بازآفرینی هویت شهری تاریخی کلانشهر شیراز با استفاده از تکنولوژی واقعیت مجازی (نقش فناوری در حفاظت و مستندسازی اماکن تاریخی)
- بررسی ویژگی های دروس مرتبط با مرمت و حفاظت در برنامه های درسی دوره کارشناسی مهندسی معماری در کشور
- ارزیابی ظرفیت برد گردشگری سایت باستانی ربع رشیدی (از منظر Overtourism و Undertourism )
- اثربخشی مؤلفههای معماری درمانگر بر کاهش استرس بیماران اماس در فضاهای درمانی شهر تبریز در دوران پساجنگ
- کاربست مجازاتهای فرهنگی جایگزین و مکمل در پیشگیری از جرائم حوزه میراث فرهنگی
- ریشهیابی تغییر و بازتولیدِ معنا در بافتهای تاریخی
- احیای هویت فرهنگی ـ محیطی در جهان اسلام از منظر معماری تاریخی: مطالعه موردی ربع رشیدی
- نقش واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و هوش مصنوعی در حفظ پایدار میراث فرهنگی: بازاریابی رسانههای اجتماعی سایتهای تاریخی، آموزش رسانه جدید در ایران و کمکهای آنها به اهداف توسعه پایدار
- معماری مسجد صخره ای کندوان، بررسی و ارائه راهکارهایی برای مرمت و بازسازی مسجد صخره ای کندوان
- زوال آثار معماری و پیامدهای آن بر حافظه جمعی و هویت فرهنگی ملتها (مطالعه تطبیقی در کشورهای منطقه)
- نقش هوش مصنوعی در پاسداشت پایدار میراث معماری جهان اسلام: غلبه بر چالشهای سوءمدیریت
- حفاظت و مرمت در محوطة میراث جهانی بیستون: چالش ها و راهبردها