جستجو
تحلیل نقش نور در هدایت ادراک فضایی در مساجد ایرانی مطالعه موردی: مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطفالله و مسجد نصیرالملک شیراز
آرمینا کریمیان1 شهرام تقی پور2
چکیده :
نور در معماری مساجد ایرانی صرفاً عامل روشنایی نیست، بلکه عنصری ادراکساز، فضاساز و معناساز است که تجربه حضور در فضا را سامان میدهد. در سنت معماری اسلامی ایران، نور از سطح یک پدیده فیزیکی فراتر میرود و به رسانهای برای آشکارسازی مراتب فضایی، هدایت حرکت، تنظیم تمرکز ادراکی و تقویت اتمسفر قدسی بدل میشود. مسئله اصلی این پژوهش آن است که نور چگونه در مساجد ایرانی، فراتر از کارکرد عملکردی، به هدایت ادراک فضایی و شکلدهی تجربه معنوی کاربر منجر میشود و این هدایت از چه منطقهای فضایی و پدیدارشناختی تبعیت میکند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی، تفسیری و تطبیقی و با اتکا به مطالعات اسنادی، خوانش فضایی و تحلیل پدیدارشناسانه، سه مسجد شاخص ایران، یعنی مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطفالله و مسجد نصیرالملک شیراز را بررسی میکند. انتخاب این نمونهها بر پایه تفاوت در سازمان فضایی، نحوه ورود و توزیع نور، کیفیت ماده و رنگ، و تمایز در تجربه ادراکی حاصل از نور انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که نور در این سه مسجد، سه الگوی متمایز از هدایت ادراک فضایی را شکل میدهد: در مسجد امام، الگویی سلسلهمراتبی-تضادی که حرکت و جهتیابی ادراکی را سامان میدهد؛ در مسجد شیخ لطفالله، الگویی کانونی-مراقبهای که ادراک را به تمرکز، سکون و درونگرایی سوق میدهد؛ و در مسجد نصیرالملک، الگویی طیفی-زمانمند که ادراک را با رنگ، زمان و پویایی حسی درگیر میسازد. نتیجه آنکه نور در معماری مساجد ایرانی نه فقط یک عنصر بصری، بلکه سازوکاری برای میانجیگری میان فضا، بدن، حس و معناست و هر مسجد از طریق منطق نوری خاص خود، تجربهای متمایز از قدسیت را سازمان میدهد.
کلمات کلیدی : نور ادراک فضایی مسجد ایرانی پدیدارشناسی معماری اتمسفر تجربه قدسی مسجد امام اصفهان مسجد شیخ لطفالله مسجد نصیرالملک
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : یازدهمین کنفرانس پژوهش در علوم و مهندسی / علوم مهندسی
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا
آدرس وب سایت کنفرانس : 11icrsie.ir
کد IOI مقاله : ABGG-ABKBFK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABGG-ABKBFK
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABGG-ABKBFK
سایر مقالات ارائه دهنده
- بررسی اثر ایجاد بام سبز بر آسایش حرارتی در ابنیه منطقه اقلیم گرم و خشک ایران
- تحلیل علوم رفتاری در معماری سنتی ایران؛ مطالعه موردی: خانه بروجردیها در کاشان
- هستیشناسی خلأ در معماری سنتی ایران (مطالعه موردی خانههای طباطباییها، عباسیان و عامریها) بر پایه حکمت متعالیه و پدیدارشناسی فضا
- تحلیل نقش نور در هدایت ادراک فضایی در مساجد ایرانی مطالعه موردی: مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطفالله و مسجد نصیرالملک شیراز
- از ارسی تا پوستهی شیشهای؛ دگرگونی معنا، نور و حریم در معماری ایران
سایر مقالات محل انتشار
- بررسی علل گوشهگیری دانشآموزان در برنامه صبحگاهی و ارائه راهکارهای مناسب جهت بر طرف کردن آن
- توسعه مدل ریاضی یکپارچه زمانبندی چندپروژهای تحت محدودیت منابع تجدیدپذیر و مصرفی در صنایع پروژهمحور (مطالعه موردی: صنعت پتروشیمی)
- The Urban-Agriculture Nexus: Environmental Challenges and Sustainable Prospects in the Bangkok Metropolitan Region
- نقش سرمایه اجتماعی و مشارکتهای مردمی در ارتقای تاب آوری و پاسخگویی نظام مدیریت بحران طبیعی در ایران
- الگوی طراحی مجتمع فرهنگی-آموزشی کودکان با رویکرد طبیعتمحور بهمنظور ارتقاء تابآوری کودکان
- طراحی و توسعه نانوواکسنها: پلتفرمها، سازوکارهای ایمنیشناختی و کاربردهای درمانی در بیماریهای عفونی، سرطان و رویکردهای القای تحمل ایمنی
- تاثیر موقعیت قرارگیری مهاربند دارای میراگراصطکاکی دورانی در صفحه قاب بر عملکرد قاب فولادی
- بررسی تأثیر الگوهای معماری نرمافزار بر کیفیت پروژههای توسعه وب مطالعه تطبیقی MVC، MVVM، Clean Architecture
- Beyond the Cartesian Divide: A Genealogy of Architectural Autonomy Toward Hybrid Ontologies
- تحلیل گفتمان تحولگرای برنامهریزی شهری در عصر شهرهای خلاق: از روایتهای حکمرانی تا تجربیات زیسته در بستر چندفرهنگی
- معماری در زمان و معماری بر زمان
- The impact of Asian culture on color choice in digital user interface design
- Physics-Informed Lightweight Federated Learning with Explainability for Privacy-Preserving Predictive Maintenance of PMSM Drives: A Simulation Study
- تبیین اصول طراحی محیطهای درمانگر از طریق بازخوانی مجموعۀ اسکلپیون اپیداوروس: رویکردی از منظر روانشناسی محیطی
- مروری بر پژوهش های چارچوب یکپارچه بلاکچین، دوقلوی دیجیتال و مدلسازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساخت 4.0