نمایش چکیده انگلیسی

تحلیل نقش نور در هدایت ادراک فضایی در مساجد ایرانی مطالعه موردی: مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطف‌الله و مسجد نصیرالملک شیراز

آرمینا کریمیان1 شهرام تقی پور2

چکیده :
نور در معماری مساجد ایرانی صرفاً عامل روشنایی نیست، بلکه عنصری ادراک‌ساز، فضاساز و معناساز است که تجربه حضور در فضا را سامان می‌دهد. در سنت معماری اسلامی ایران، نور از سطح یک پدیده فیزیکی فراتر می‌رود و به رسانه‌ای برای آشکارسازی مراتب فضایی، هدایت حرکت، تنظیم تمرکز ادراکی و تقویت اتمسفر قدسی بدل می‌شود. مسئله اصلی این پژوهش آن است که نور چگونه در مساجد ایرانی، فراتر از کارکرد عملکردی، به هدایت ادراک فضایی و شکل‌دهی تجربه معنوی کاربر منجر می‌شود و این هدایت از چه منطق‌های فضایی و پدیدارشناختی تبعیت می‌کند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی، تفسیری و تطبیقی و با اتکا به مطالعات اسنادی، خوانش فضایی و تحلیل پدیدارشناسانه، سه مسجد شاخص ایران، یعنی مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطف‌الله و مسجد نصیرالملک شیراز را بررسی می‌کند. انتخاب این نمونه‌ها بر پایه تفاوت در سازمان فضایی، نحوه ورود و توزیع نور، کیفیت ماده و رنگ، و تمایز در تجربه ادراکی حاصل از نور انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نور در این سه مسجد، سه الگوی متمایز از هدایت ادراک فضایی را شکل می‌دهد: در مسجد امام، الگویی سلسله‌مراتبی-تضادی که حرکت و جهت‌یابی ادراکی را سامان می‌دهد؛ در مسجد شیخ لطف‌الله، الگویی کانونی-مراقبه‌ای که ادراک را به تمرکز، سکون و درون‌گرایی سوق می‌دهد؛ و در مسجد نصیرالملک، الگویی طیفی-زمان‌مند که ادراک را با رنگ، زمان و پویایی حسی درگیر می‌سازد. نتیجه آن‌که نور در معماری مساجد ایرانی نه فقط یک عنصر بصری، بلکه سازوکاری برای میانجی‌گری میان فضا، بدن، حس و معناست و هر مسجد از طریق منطق نوری خاص خود، تجربه‌ای متمایز از قدسیت را سازمان می‌دهد.

کلمات کلیدی : نور ادراک فضایی مسجد ایرانی پدیدارشناسی معماری اتمسفر تجربه قدسی مسجد امام اصفهان مسجد شیخ لطف‌الله مسجد نصیرالملک


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : یازدهمین کنفرانس پژوهش در علوم و مهندسی / علوم مهندسی
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا
آدرس وب سایت کنفرانس : 11icrsie.ir
کد IOI مقاله : ABGG-ABKBFK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABGG-ABKBFK
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/ABGG-ABKBFK

سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسی علل گوشه‌گیری دانش‌آموزان در برنامه صبحگاهی و ارائه راهکارهای مناسب جهت بر طرف کردن آن
  2. توسعه مدل ریاضی یکپارچه زمان‌بندی چندپروژه‌ای تحت محدودیت منابع تجدیدپذیر و مصرفی در صنایع پروژه‌محور (مطالعه موردی: صنعت پتروشیمی)
  3. The Urban-Agriculture Nexus: Environmental Challenges and Sustainable Prospects in the Bangkok Metropolitan Region
  4. نقش سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های مردمی در ارتقای تاب آوری و پاسخگویی نظام مدیریت بحران طبیعی در ایران
  5. الگوی طراحی مجتمع فرهنگی-آموزشی کودکان با رویکرد طبیعت‌محور به‌منظور ارتقاء تاب‌آوری کودکان
  6. طراحی و توسعه نانوواکسن‌ها: پلتفرم‌ها، سازوکارهای ایمنی‌شناختی و کاربردهای درمانی در بیماری‌های عفونی، سرطان و رویکردهای القای تحمل ایمنی
  7. تاثیر موقعیت قرارگیری مهاربند دارای میراگراصطکاکی دورانی در صفحه قاب بر عملکرد قاب فولادی
  8. بررسی تأثیر الگوهای معماری نرم‌افزار بر کیفیت پروژه‌های توسعه وب مطالعه تطبیقی MVC، MVVM، Clean Architecture
  9. Beyond the Cartesian Divide: A Genealogy of Architectural Autonomy Toward Hybrid Ontologies
  10. تحلیل گفتمان تحول‌گرای برنامه‌ریزی شهری در عصر شهرهای خلاق: از روایت‌های حکمرانی تا تجربیات زیسته در بستر چندفرهنگی
  11. معماری در زمان و معماری بر زمان
  12. The impact of Asian culture on color choice in digital user interface design
  13. Physics-Informed Lightweight Federated Learning with Explainability for Privacy-Preserving Predictive Maintenance of PMSM Drives: A Simulation Study
  14. تبیین اصول طراحی محیط‌های درمانگر از طریق بازخوانی مجموعۀ اسکلپیون اپیداوروس: رویکردی از منظر روانشناسی محیطی
  15. مروری بر پژوهش های چارچوب یکپارچه بلاک‌چین، دوقلوی دیجیتال و مدل‌سازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساخت 4.0