میترا فراتر از میترائیسم: صعود تئورژیک در PGM IV و مسئله هویت لیترژیک در اواخر باستان

سید جلال الدین حسینی1

چکیده :
این پژوهش به بررسی انتقادی متن PGM IV 475–820، موسوم به «لیترژی میتراس»، با تمرکز بر مسئله هویت لیترژیک آن در نسبت با میترائیسم رومی می‌پردازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که آیا این متن را می‌توان سندی مستقیم از آیین مهرابه‌ای دانست یا باید آن را در بستر گسترده‌تر تئورژی و عرفان کیهانی اواخر باستان تحلیل کرد. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل متن‌محور، مقایسه تاریخی-انتقادی با خوانش کلاسیک فرانتس کومونت، و بررسی تطبیقی گفتمان صعود و نجات در سنت‌های هم‌دوره است. تحلیل ساختاری متن نشان می‌دهد که PGM IV الگویی از صعود فردی را ارائه می‌کند که شامل تطهیر، عبور از مراتب کیهانی، رؤیت «خورشید نیمه‌شب» و مواجهه با میتراس به‌عنوان نیرویی نورانی و متعالی است. این ساختار با کیهان‌شناسی میترائیسم رومی هم‌پوشانی دارد، اما فاقد شواهد نهادی مرتبط با درجات تشرف مهرابه‌ای است. در نتیجه، متن بیش از آنکه بازتاب مستقیم آیین میترایی باشد، نمونه‌ای از بازپیکربندی مفهومی نام میتراس در گفتمان سیال دینی اواخر باستان است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هویت دینی در این دوره باید به‌صورت طیفی و چندلایه فهمیده شود و حضور میتراس در PGM IV را باید در چارچوب شبکه‌ای از مفاهیم نور، صعود و نجات تحلیل کرد، نه در قالب تداوم نهادی ساده.

کلمات کلیدی : میتراس pgm iv میترائیسم رومی صعود کیهانی تئورژی هویت لیترژیک


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تاریخ ، تاریخ ادیان
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی زبان، ادبیات، فرهنگ و مطالعات تاریخی
آدرس وب سایت کنفرانس : https://icllch.ir/
کد IOI مقاله : ACCB-ABKCGG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ACCB-ABKCGG

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. مدیریت آینه‌ای: ارائه یک مدل مفهومی برای بازتاب‌گری رفتاری مدیران در محیط کار
  2. تأثیر کوچینگ بر موفقیت کسب‌وکارهای کوچک در مراحل راه‌اندازی و بلوغ
  3. ضرورت استفاده از هوش مصنوعی در صنعت هتلداری ایران
  4. میترا به ‌عنوان پیام‌آور نور: خوانشی نو در اسطوره و آیین (Mithra as the Messenger of Light: A New Interpretation of Myth and Ritual)
  5. تحلیل انتقادی یادگیری شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش: فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای تربیتی
  6. پدرخوانده‌های سازمانی: بررسی نفوذ غیررسمی و تأثیر آن بر فرهنگ و عملکرد سازمان
  7. بازخوانی کیهان‌شناسی میترایی: صعود روح، ساختار کیهانی و معنای نجات
  8. علیه تقلیل‌گرایی: بازخوانی آیین‌محور میترا در سنت‌های ایرانی و رومی
  9. شریعت، عقلانیت صوری و کنش اقتصادی: بازخوانی تحلیل ماکس وبر از فریسیان
  10. شایسته‌سالاری در تنگنا: سرمایه شبکه‌ای و نهادینه‌شدن انتصابات رابطه‌محور در سازمان‌های دولتی
  11. Artificial Intelligence in Human Resource Management: Organizational Justice, Ethical Tensions, and the Reconfiguration of HR Roles
  12. عدالت سازمانی در عصر حکمرانی الگوریتمی: چالش های هوش مصنوعی در سازمان های دولتی
  13. رهبری زمان‌محور: ارائه و اعتبارسنجی مدل جهت‌گیری زمانی مدیران و تأثیر آن بر اثربخشی سازمانی
  14. مدیریت آینه‌ای در عصر هوش مصنوعی: چارچوبی بومی برای رهبری سازمان‌های آینده در شرایط عدم قطعیت
  15. مسیح مانوی و بازسازی ایرانی منجی: بازخوانی تطبیقی عناصر مهرایی در مسیح‌شناسی مانی