جستجو
جستجوی معنایی بین زبانی قرآن با استفاده از مدلهای زبانی بزرگ چند زبانی
مریم خاشعی ورنامخواستی1 منصوره اژهای2 احمد براانی دستجردی3
چکیده :
قرآن، کتاب فرستاده شده از طرف خداوند برای هدایت میلیونها مسلمان به زبانهای مختلف است. مسلمانان زیادی، روزانه از این کتاب برای جستجوی مسائل و آرامش خود استفاده میکنند. کتاب مقدس قرآن، از نظر حجم فشرده است ولی کتابهای پشتیبانیکننده زیادی از جمله تفاسیر، احادیث و غیره به زبانهای مختلف برای تفهیم مطالب آن شکل گرفتهاند. جستجوی معنایی چندزبانه قرآن بین آیات، ترجمهها، تفاسیر و متون اسلامی، یکی از چالشهای مهم در حوزه بازیابی اطلاعات میباشد. در این مقاله، امکان بازیابی معنایی بین زبانی قرآن و یافتن آیات مرتبط با سؤال موردنظر از بین آیات، ترجمهها و تفاسیر برای 6236 آیه قرآن در سه زبان عربی، فارسی و انگلیسی فراهم شده است. برای این کار از مدل زبانی بزرگ چند زبانه E5-base استفاده شده است که به صورت هدفمند با دادههای قرآنی و متون تفسیری به صورت جفتهای ترجمهها و تفاسیر زبانها، آموزش داده شده است. برای آموزش مدل با منابع سختافزاری محدود از روش LoRA که امکان آموزش مؤثر و حفظ دقت معنایی را با کاهش پارامترهای قابل آموزش فراهم میکند استفاده شد. همچنین با تقسیم کل آیات به چهار بخش، فرآیند آموزش مدل به صورت مرحلهای انجام شد و نهایتاً یک فضای معنایی قرآنی چندزبانی از سه زبان ساخته شد. سپس برای ارزیابی کیفیت همترزای معنایی (Semantic Alignment) زبانها، Embeddingها برای ترجمهها و تفاسیر سه زبان را با استفاده از مدل آموزش داده شده بدست آورده و شباهت کسینوسی بین آنها محاسبه شد. نتایج معیارهای ارزیابی از فضای معنایی قرآن محور مشترک ساخته شده، امیدوارکننده هستند. این رضایتبخشی حاکی از تطبیق دامنه و استفاده همزمان از ترجمهها و تفسیرهای چند زبان است. همچنین چارچوب ارائه شده، قابلیت مقیاسپذیری در افزایش زبان و همچنین آموزش متون پشتیبانیکنندهی بیشتر برای آیات قرآن را دارد که در این صورت میتواند در سیستمهای واقعی جستجوی قرآن استفاده شود.
کلمات کلیدی : شباهت معنایی بازیابی اطلاعات بینزبانی جستجوی معنایی مدلهای زبانی بزرگ چندزبانه
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فناوری های کاربردی هوش مصنوعی و کاربردهای آن در علوم مختلف
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : itnaf.ir
کد IOI مقاله : AAHD-ACZZZH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHD-ACZZZH
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AAHD-ACZZZH
سایر مقالات محل انتشار
- A Study on Design Understandability and Interaction of the therapy-specific Robots
- طراحی و مهندسی یک حسگر زیستی نوری چند مدی پلاسمونیک مبتنی بر تشدیدگرهای حلقه شکاف برای سنجش جامع آنتیژن
- طراحی یک اسیلاتورکنترل شونده با ولتاژ با نویز فاز بسیار پایین و بازه وسیع فرکانسی با تکنولوژی نانولوله کربنی برای کاربردهای PLL
- یک چارچوب هوشمند آگاه به زمینه برای ارتباطات V2V و V2Iدر شبکههای خودرویی شهرهای هوشمند با استفاده از دادههای ترافیکی شبکه سلولی
- An Ensemble Non-Dominated Feature Selection Method: A Case Study on Prostate Cancer
- تشخیص زودهنگام پوسیدگی دندان با استفاده از شبکههای عصبی
- Simulation and Performance Comparison of Torque Tube and LVDT Sensors in Displacer-Based Level Measurement Systems
- ارتقا سامانه ناوبری پهپاد مهاجر ۶ با استفاده از فناوری
- کاربرد نانوذرات مگنتیت (Fe3O4) در پزشکی (از سنتز تا عملکرد)
- Simulation and Modeling of Floating-Gate Non-Volatile Memory Performance: Focus on Oxide Thickness, Programming Speed, and Charge Transport Mechanisms
- Fraud Analytics with Big Data: A Literature Review on Machine Learning Algorithms in Bankruptcy Prediction and Financial Fraud Detection
- تحلیل آیندهپژوهانه همگرایی هوش مصنوعی، فناوری نانو و فناوری اطلاعات در مسیر تحول صنعتی آینده
- نقش تحول دیجیتال در خدمات کتابخانههای عمومی برای توانیابان جسمی و ذهنی
- Prediction and Optimization of Oxygen Production under Microgravity Conditions Using Machine Learning
- Simulation and Performance Comparison of Ultrasonic, Non-Contact Radar, and Guided Wave Radar Sensors in Level Measurement Systems