نگرشی بر آرایش عنصر آبنما در نگاره‌های شاهنامه طهماسبی

عاطفه فلاح1 ابوالفضل داودی رکن آبادی2

چکیده :
آب یکی از عناصر با ارزش نظام طبيعت محسوب مي‌شود. اهمیت جایگاه آب در زندگی انسان‌ها مورد تقدس بوده و باعث شده باورها و نمادهای فرهنگی زیادی پیرامون آن شکل گرفته شود. بارزترین جلوه آب در باغ‌های ایرانی است به طوری که با شیوه ای سنجیده در مسیر جاری می گردد و در حوض ها و آبنماها حضور می یابد؛ نمود این عنصر، در باغ های دوره ی صفوی به خوبی نمایان است. شاهنامه طهماسبی نخستین اثر سترگ تولید شده در نگارگری مکتب دوم تبریز در عصر صفوی می باشد که از میان نسخه های متعددی که در تاریخ نگارگری ایران از شاهنامه فردوسی مصور شده هیچ یک از نظر تعداد مجلس و شکوهمندی تصاویر به عظمت نگاره های این نسخه نمی رسد. این مقاله در پی تبیین جایگاه آبنما در نگارگری عصر صفوی و کشف ویژگی های بصری و مفهومی آن می باشد که با بررسی منتخبی از نگاره¬های شاهنامه طماسبی به این پرسش‌ها پاسخ داده می شود که نگارگر مکتب دوم تبریز در این نسخه برای آرایش آبنما چه باورهای فرهنگی را مد نظر قرار داده و این عنصر دارای چه ویژگی های بصری و مفهومی بوده است. این پژوهش از نوع کیفی و به لحاظ ماهیت تاریخی است. نگاره¬هایی که آبنما در آن تبلور دارد به صورت هدف مند از شاهنامه طهماسبی انتخاب شده و به تجزیه و تحلیل این عنصر به روش توصیفی- تحلیلی با استناد به منابع کتابخانه ای پرداخته شده است. نتایج گویای این مطلب است که آب و آب نما در نگاره‌های ایرانی تعبیری از جوی‌ها و نهرهای روان در بهشت است و این عنصر علاوه بر بارهای نمادین، اسطوره‎ای، فرهنگی و معنایی، گنجایش هم وزن شدن با دیگر عناصر نگاره را از جنبه‌ی تزئین، رنگ و فرم دارد و بخش مهمی از ترکیب‌بندی اثر را به خود اختصاص می‌دهد.

کلمات کلیدی : آب عصر صفوی مکتب دوم تبریز شاهنامه طهماسبی آبنما نگارگری


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنرهای ایرانی اسلامی
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ACZBHG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ACZBHG

سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه