انعکاس آب در معماری اسلامی از منظر نگارگری (با تأکید بر نگاره¬های باغ ایرانی در عصر صفوی)

عاطفه فلاح1

چکیده :
چكيده آب یکی از عناصر مورد احترام در طبيعت است که در ادیان مختلف مورد تقدس قرار گرفته است. نگرش ایرانیان از دیرباز نسبت به آب موجودیت مقدس بوده و در هنر اسلامی ایرانی نیز متبلور شده است. بارزترین جلوه آب در هنر اسلامی را می توان در معماری اسلامی و باغ‌های ایرانی دید به طوری که با شیوه¬ای سنجیده در مسیر جاری می-گردد و در حوض¬ها و آبنما¬ها حضور می¬یابد؛ نمود این عنصر، در نگارگری باغ¬ ایرانی عصر صفوی به خوبی دیده می‌شود. هدف اصلی این پژوهش تبیین جایگاه آبنما در نگارگری عصر صفوی و کشف ویژگی¬های بصری و مفهومی آن است که با بررسی منتخبی از نگاره¬های نسخه¬های مصور این دوره به این پرسش‌ها پاسخ داده می¬شود که نقاش عصر صفوی برای آرایش آبنماها چه باورهای فرهنگی را مد نظر قرار داده و این عنصر دارای چه ویژگی¬های بصری و مفهومی بوده است. در این مقاله 6 نگاره که عنصر آبنما در آن تبلور دارد با روش توصیفی و تحلیلی با استناد به منابع کتابخانه¬ای بررسی شده است. نتایج گویای این مطلب است که آب و آبنما در نگاره‌های ایرانی تعبیری از جوی‌ها و نهرهای روان در بهشت است و این عنصر علاوه بر بارهای نمادین، اسطوره‎ای، فرهنگی و معنایی، گنجایش هم وزن شدن با دیگر عناصر نگاره را از جنبه‌ی تزئین، رنگ و فرم دارد و بخش مهمی از ترکیب‌بندی اثر را به خود اختصاص می‌دهد.

کلمات کلیدی : آب معماری اسلامی باغ ایرانی عنصر آبنما عصر صفوی نگارگری


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنرهای ایرانی اسلامی
محل انتشار : کنفرانس ملی معماری، عمران، شهرسازی و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
آدرس وب سایت کنفرانس : icacu.ir
کد IOI مقاله : XDZC-EKBZK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XDZC-EKBZK

سایر مقالات محل انتشار
  1. بازآفرینی بافت‌های تاریخی شهری با رویکرد هویت مبنا (نمونه موردی: منطقه 12 شهر تهران)
  2. بررسی خصوصیات و ویژگی¬های کاخ¬های دوران صفوی بر اساس منابع مکتوب سفرنامه شاردن
  3. معماری فیگوراتیو در ایران و ویژگی ها وتاثیرات آن از کشورهای غربی در دوران مدرن و نوگرا
  4. بررسی مدارس علوم دینی با رویکرد هویت ایرانی-اسلامی شهر تبریز
  5. بررسی نقش نمادین آینه کاری در بناهای مذهبی ایران با تاکید بر جایگاه معنایی آینه در ادبیات عرفانی
  6. بازشناسی تحلیلی معماری مساجد دوره تیموری ایران با تأکید بر هندسه، همجواری و سازماندهی فضایی، نمونه موردی: مسجد گوهرشاد مشهد
  7. بازشناسی معماری اقلیمی خانه های دوره قاجار ایران (نمونه موردی خانه بروجردی ها در کاشان)
  8. بررسي تمديد مدت پيمان بر اثر تاخير در پرداختهاي مالي با رويكرد تحليل نواقص و ابهامات بخشنامه 5090
  9. بررسی بازطراحی میدان شهری باتوجه به رویکرد کیفیت محیط
  10. بازخواني مؤلفه هاي مؤثر در معماری فضاهاي جمعي-آييني مبتني بر حكمت هنر و معماری اسلامي
  11. نقش آموزش معماری در نحوه شکل¬گیری سبک التقاطی نئوکلاسیک رومی در طراحی نمای ساختمان¬های مسکونی در تهران
  12. پیاده در شهر، چرا و چگونه؟ (با بررسی تئوری ها و تجارب داخلی و خارجی)
  13. بازسازی و تغییر کاربری کاخ مادر چالوس به فرهنگسرا با رویکرد حس تعلق به مکان
  14. سرمشق های پیشگیرانه از حریق و حوادث در بنا و بافت های فرهنگی - تاریخی
  15. تاثیر شهرگرایی بایوفیلیک بر منافع اقتصادی - اجتماعی شهرها و بیانیه گام دوم انقلاب