بررسی نقش مدیریت نگهداری و تعمیرات در افزایش عمر مفید زیرساخت‌های عمرانی شهرداری‌ها

غلامعباس سلیمانی جامی1 ابراهیم عبودی تیزابی2

چکیده :
زیرساخت‌های عمرانی شهری بخش قابل توجهی از سرمایه عمومی و دارایی‌های فیزیکی شهرداری‌ها را تشکیل می‌دهند و استمرار خدمات شهری، ایمنی شهروندان و کیفیت زندگی شهری تا حد زیادی به وضعیت عملکردی این زیرساخت‌ها وابسته است. معابر و روسازی‌های شهری، پل‌ها، ابنیه عمومی، شبکه‌های هدایت آب‌های سطحی، تأسیسات شهری، ساختمان‌های خدماتی و سایر دارایی‌های فیزیکی، پس از احداث وارد مرحله‌ای طولانی از بهره‌برداری می‌شوند که کیفیت مدیریت آن می‌تواند تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر عمر مفید، هزینه چرخه عمر و سطح خدمت دارایی داشته باشد. با وجود این، در بسیاری از سازمان‌های شهری، نگهداری و تعمیرات هنوز عمدتاً به شکل واکنشی و پس از بروز خرابی انجام می‌شود؛ رویکردی که می‌تواند موجب افزایش هزینه تعمیرات، تشدید فرسودگی، کاهش قابلیت اطمینان و در نهایت جایگزینی زودهنگام دارایی شود. هدف مقاله حاضر بررسی نقش مدیریت نگهداری و تعمیرات در افزایش عمر مفید زیرساخت‌های عمرانی شهرداری‌ها و تبیین الزامات گذار از نظام نگهداشت واکنشی به نظامی پیشگیرانه، مبتنی بر وضعیت، ریسک و چرخه عمر است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مرور و سنتز ادبیات علمی مرتبط با مدیریت دارایی‌های فیزیکی، نگهداری زیرساخت‌ها، مدیریت روسازی، برنامه‌ریزی چرخه عمر و فناوری‌های نوین پایش وضعیت است. در این چارچوب، ابتدا مفهوم عمر مفید و تفاوت آن با عمر تقویمی زیرساخت تشریح شده و سپس نقش نگهداری پیشگیرانه، نگهداری مبتنی بر وضعیت، تعمیرات پیشگویانه، مدیریت ریسک، مدیریت دارایی و تحلیل هزینه چرخه عمر بررسی شده است. تحلیل ادبیات نشان می‌دهد که نگهداری مؤثر صرفاً فعالیتی برای رفع خرابی نیست، بلکه فرآیندی راهبردی برای حفظ عملکرد، کنترل نرخ فرسودگی و به تعویق انداختن مداخلات پرهزینه است. راهنمای اداره فدرال بزرگراه‌های ایالات متحده نیز مدیریت دارایی را فرآیندی نظام‌مند برای بهره‌برداری، نگهداری و بهبود دارایی‌ها در سراسر چرخه عمر و با هدف دستیابی به وضعیت مطلوب با کمترین هزینه عملیاتی می‌داند. استاندارد ISO 55000:2024 نیز بر مدیریت دارایی در سراسر چرخه عمر، هم‌راستایی اهداف دارایی با اهداف سازمانی و بهبود مستمر تأکید می‌کند. بر اساس یافته‌های مقاله، افزایش عمر مفید زیرساخت‌های شهری نیازمند ایجاد نظام یکپارچه‌ای است که در آن شناسایی و ثبت دارایی‌ها، پایش وضعیت، پیش‌بینی روند فرسودگی، اولویت‌بندی مداخلات، برنامه‌ریزی مالی، اجرای نگهداری پیشگیرانه و ارزیابی عملکرد به یکدیگر متصل باشند. همچنین استفاده از GIS، BIM، اینترنت اشیا، حسگرها، سامانه‌های مدیریت نگهداری و تعمیرات و روش‌های تحلیل داده می‌تواند زمینه گذار شهرداری‌ها از نگهداری واکنشی به نگهداری داده‌محور و پیش‌بینانه را فراهم کند.

کلمات کلیدی : نگهداری و تعمیرات مدیریت دارایی‌های فیزیکی زیرساخت شهری شهرداری عمر مفید نگهداری پیشگیرانه تعمیرات پیشگویانه هزینه چرخه عمر مدیریت روسازی پایش وضعیت


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی عمران و توسعه پایدار
محل انتشار : چهارمین کنفرانس مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : 4cau.ir
کد IOI مقاله : ACDK-ACZHFE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ACDK-ACZHFE

سایر مقالات محل انتشار
  1. A Comparative Study of Green Marketing Strategy Implementation in the Automotive Industry of Leading Countries and the Proposal of a Benchmarking Framework for Iran
  2. تلفیق هوش مصنوعی و مصالح و فناوری‌های سبز و تجدیدپذیر با تمرکز روی ساخت و ساز پایدار
  3. توسعه مدل تصمیم‌یار مبتنی بر هوش مصنوعی برای انتخاب بهترین سناریوی بازسازی ساختمان‌های اداری و تجاری با رویکرد ساختمان هوشمند و انرژی صفر
  4. ارزیابی عددی عملکرد لرزه ای و رفتار چرخه ای قاب های فولادی مجهز به مهاربندهای کمانش تاب (BRB)در مقایسه با قاب های مهاربندی همگرا (CBF)
  5. تحلیل میزان اختلاط کاربری‌های زمین در محله فلسطین شهر مشهد با استفاده از شاخص آنتروپی
  6. معیارها و سازوکارهای تخصیص بهینه ریسک اقتصادی در قراردادهای عمرانی
  7. بهینه‌سازی مصرف انرژی در معماری مسکن روستایی اقلیم سرد و کوهستانی ایران با رویکرد تاب‌آوری غیرفعال در برابر بحران‌های سرمایشی
  8. تبارشناسی معماری مسکونی کوچک مقیاس
  9. نقش دیوارهای برشی در تقویت سازههای بتنی (بررسی مبانی عملکرد لرزهای، روشهای طراحی و ملاحظات اجرایی استفاده از دیوارهای برشی در بهسازی و مقاوم سازی ساختمانهای بتن آرمه)
  10. تبیین و تحلیل اصول طراحی بایوفیلیک در فضاهای شهری
  11. فرش افشار تکاب به عنوان میراث فرهنگی ناملموس و عامل تقویت هویت محلی
  12. شناسایی و تحلیل راهکارهای افزایش بهره‌وری اجتماعی پارک‌ها و فضاهای سبز در شهر تبریز
  13. ارزیابی ریسک ایمنی در پروژه‌های عمرانی با استفاده از هوش مصنوعی: رویکردی نوین در پیشگیری از حوادث
  14. بررسی اثرات پیاده‌سازی مدیریت ذی‌نفعان مبتنی بر استاندارد مدیریت پروژه PMBOK در سازمان‌های پروژه‌محور
  15. مدل‌سازی اثر درصد نفوذ خودروهای برقی و نحوه استقرار ایستگاه‌های شارژ بر توزیع بار و عمر خستگی دال‌های بتن‌آرمه پارکینگ‌های طبقاتی