تحلیل عوامل مؤثر بر افزایش هزینه پروژه‌های عمرانی شهرداری‌ها و ارائه چارچوب کنترل هزینه در پروژه‌های شهری

غلامعباس سلیمانی جامی1 ابراهیم عبودی تیزابی2

چکیده :
افزایش هزینه و انحراف هزینه‌ای یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت پروژه‌های عمرانی شهرداری‌ها است که می‌تواند موجب کاهش بهره‌وری سرمایه‌گذاری عمومی، طولانی‌شدن دوره اجرای پروژه، افزایش مطالبات پیمانکاران، کاهش توان مالی شهرداری و حتی تغییر توجیه اقتصادی پروژه شود. ماهیت پیچیده پروژه‌های شهری، نوسانات قیمت مصالح و تجهیزات، تورم، ضعف مطالعات اولیه، تغییرات طراحی، تعدیل مقادیر، تأخیر در تأمین مالی، ضعف نظام کنترل پروژه، عملکرد پیمانکار، مسائل مربوط به معارضان و تأسیسات زیرزمینی و همچنین تصمیم‌گیری‌های خارج از چارچوب فنی، از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند فاصله میان برآورد اولیه و هزینه نهایی را افزایش دهند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نظام‌مند عوامل مؤثر بر افزایش هزینه پروژه‌های عمرانی شهرداری‌ها و ارائه یک چارچوب جامع برای کنترل هزینه در پروژه‌های شهری انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مرور و تحلیل ادبیات علمی، مطالعات داخلی و بین‌المللی و تلفیق رویکردهای مدیریت هزینه، مدیریت ریسک، مدیریت ارزش، کنترل پروژه و مدیریت ارزش کسب‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که افزایش هزینه پروژه‌های عمرانی معمولاً حاصل یک عامل منفرد نیست، بلکه نتیجه برهم‌کنش عوامل داخلی و خارجی است. عوامل داخلی شامل ضعف برآورد، ناکافی‌بودن مطالعات، تغییرات طراحی، مدیریت ضعیف قرارداد، عملکرد پیمانکار، ضعف کنترل پروژه و مدیریت منابع است و عوامل خارجی شامل تورم، نوسانات قیمت، محدودیت‌های تأمین، تغییرات مقررات، شرایط اقتصادی و معارضان خارج از کنترل مستقیم پروژه را دربرمی‌گیرد. مطالعات جدید نیز نشان می‌دهند که ضعف مدیریت پروژه، منابع و زنجیره تأمین از مهم‌ترین عوامل ایجادکننده اضافه‌هزینه هستند و ضعف در مراحل اولیه تصمیم‌گیری می‌تواند زمینه افزایش هزینه در مراحل بعدی را فراهم کند. بر مبنای این یافته‌ها، چارچوب پیشنهادی پژوهش در شش سطح شامل «برآورد و بودجه‌ریزی اولیه»، «شناسایی و کمی‌سازی ریسک هزینه»، «کنترل تغییرات»، «پایش عملکرد هزینه و زمان»، «پیش‌بینی هزینه نهایی» و «اقدام اصلاحی و یادگیری سازمانی» طراحی شده است. در این چارچوب، استفاده هم‌زمان از بودجه مبنا، مدیریت ریسک، مدیریت ارزش کسب‌شده، کنترل تغییرات، ذخیره احتیاطی متناسب با ریسک و سامانه هشدار زودهنگام توصیه می‌شود. نتیجه اصلی پژوهش آن است که کنترل هزینه نباید به مرحله اجرای پروژه محدود شود، بلکه باید از مرحله امکان‌سنجی و طراحی آغاز شود؛ زیرا بخش مهمی از ظرفیت کنترل هزینه در مراحل اولیه پروژه شکل می‌گیرد.

کلمات کلیدی : پروژه‌های عمرانی شهرداری افزایش هزینه اضافه‌هزینه کنترل هزینه مدیریت پروژه مدیریت ریسک مدیریت ارزش کسب‌شده برآورد هزینه پروژه‌های شهری


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی عمران و توسعه پایدار
محل انتشار : چهارمین کنفرانس مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : 4cau.ir
کد IOI مقاله : ACDK-ACZHFG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ACDK-ACZHFG

سایر مقالات محل انتشار
  1. A Comparative Study of Green Marketing Strategy Implementation in the Automotive Industry of Leading Countries and the Proposal of a Benchmarking Framework for Iran
  2. تلفیق هوش مصنوعی و مصالح و فناوری‌های سبز و تجدیدپذیر با تمرکز روی ساخت و ساز پایدار
  3. توسعه مدل تصمیم‌یار مبتنی بر هوش مصنوعی برای انتخاب بهترین سناریوی بازسازی ساختمان‌های اداری و تجاری با رویکرد ساختمان هوشمند و انرژی صفر
  4. ارزیابی عددی عملکرد لرزه ای و رفتار چرخه ای قاب های فولادی مجهز به مهاربندهای کمانش تاب (BRB)در مقایسه با قاب های مهاربندی همگرا (CBF)
  5. تحلیل میزان اختلاط کاربری‌های زمین در محله فلسطین شهر مشهد با استفاده از شاخص آنتروپی
  6. معیارها و سازوکارهای تخصیص بهینه ریسک اقتصادی در قراردادهای عمرانی
  7. بهینه‌سازی مصرف انرژی در معماری مسکن روستایی اقلیم سرد و کوهستانی ایران با رویکرد تاب‌آوری غیرفعال در برابر بحران‌های سرمایشی
  8. تبارشناسی معماری مسکونی کوچک مقیاس
  9. نقش دیوارهای برشی در تقویت سازههای بتنی (بررسی مبانی عملکرد لرزهای، روشهای طراحی و ملاحظات اجرایی استفاده از دیوارهای برشی در بهسازی و مقاوم سازی ساختمانهای بتن آرمه)
  10. تبیین و تحلیل اصول طراحی بایوفیلیک در فضاهای شهری
  11. فرش افشار تکاب به عنوان میراث فرهنگی ناملموس و عامل تقویت هویت محلی
  12. شناسایی و تحلیل راهکارهای افزایش بهره‌وری اجتماعی پارک‌ها و فضاهای سبز در شهر تبریز
  13. ارزیابی ریسک ایمنی در پروژه‌های عمرانی با استفاده از هوش مصنوعی: رویکردی نوین در پیشگیری از حوادث
  14. بررسی اثرات پیاده‌سازی مدیریت ذی‌نفعان مبتنی بر استاندارد مدیریت پروژه PMBOK در سازمان‌های پروژه‌محور
  15. مدل‌سازی اثر درصد نفوذ خودروهای برقی و نحوه استقرار ایستگاه‌های شارژ بر توزیع بار و عمر خستگی دال‌های بتن‌آرمه پارکینگ‌های طبقاتی