جستجو
تحلیل حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در قراردادهای الکترونیکی با رویکرد تطبیقی به حقوق ایران و اتحادیه اروپا
حمیدرضا میرسلیمانی1
چکیده :
پیشرفت شتابان فناوریهای هوش مصنوعی و کاربرد روزافزون آن در فرایند انعقاد، تفسیر و اجرای قراردادهای الکترونیکی، نظامهای حقوقی را با چالشهای بیسابقهای در حوزه مسئولیت مدنی مواجه ساخته است. ویژگیهایی همچون خودمختاری نسبی، الگوریتمی و قابلیت یادگیری مستمر، انتساب سنتی تقصیر و احراز رابطه سببیت را با دشواریهای جدی روبهرو کرده است. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی مبانی، ارکان و چالشهای مسئولیت مدنی ناشی از عملکرد هوش مصنوعی در قراردادهای الکترونیکی در دو نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپا میپردازد. یافتهها نشان میدهد که در حقوق ایران، با وجود ظرفیتهای موجود در قواعد عام مسئولیت مدنی (نظیر قاعده اتلاف، تسبیب و نظریه فعل غیر)، خلأ تقنینی آشکاری در زمینه مقررات اختصاصی هوش مصنوعی وجود دارد و نظام سنتی مبتنی بر تقصیر پاسخگوی پیچیدگیهای فناوریهای خودمختار نیست. در مقابل، اتحادیه اروپا با تصویب مقررات هوش مصنوعی و بازنگری در دستورالعمل مسئولیت محصول، چارچوبی دوگانه مبتنی بر مسئولیت محض برای تولیدکنندگان و مسئولیت مبتنی بر تقصیر تسهیل شده برای بهرهبرداران سیستمهای پُر خطر طراحی کرده است. با اینحال، این چارچوب عمدتاً معطوف به مسئولیت غیرقراردادی است و خلأ قواعد اختصاصی در حوزه مسئولیت قراردادی ناشی از هوش مصنوعی همچنان پابرجاست. مقاله در پایان با الهام از رویکرد اتحادیه اروپا و با تکیه بر ظرفیتهای فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران، راهکارهایی برای نظام حقوقی ایران ارائه میدهد که شامل تدوین مقررات اختصاصی مبتنی بر رویکرد ریسک محور، وارونگی بار اثبات در سیستمهای پُر خطر، ایجاد مسئولیت تضامنی میان تولید کننده و بهره بردار، و الزام به بیمه اجباری است.
کلمات کلیدی : مسئولیت مدنی هوش مصنوعی قراردادهای الکترونیکی حقوق ایران اتحادیه اروپا مقررات هوش مصنوعی مسئولیت محض مسئولیت مبتنی بر تقصیر
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تجارت الکترونیکی
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : itnaf.ir
کد IOI مقاله : AAHD-ABKGZZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHD-ABKGZZ
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AAHD-ABKGZZ
سایر مقالات محل انتشار
- A Study on Design Understandability and Interaction of the therapy-specific Robots
- طراحی و مهندسی یک حسگر زیستی نوری چند مدی پلاسمونیک مبتنی بر تشدیدگرهای حلقه شکاف برای سنجش جامع آنتیژن
- طراحی یک اسیلاتورکنترل شونده با ولتاژ با نویز فاز بسیار پایین و بازه وسیع فرکانسی با تکنولوژی نانولوله کربنی برای کاربردهای PLL
- یک چارچوب هوشمند آگاه به زمینه برای ارتباطات V2V و V2Iدر شبکههای خودرویی شهرهای هوشمند با استفاده از دادههای ترافیکی شبکه سلولی
- An Ensemble Non-Dominated Feature Selection Method: A Case Study on Prostate Cancer
- تشخیص زودهنگام پوسیدگی دندان با استفاده از شبکههای عصبی
- Simulation and Performance Comparison of Torque Tube and LVDT Sensors in Displacer-Based Level Measurement Systems
- ارتقا سامانه ناوبری پهپاد مهاجر ۶ با استفاده از فناوری
- کاربرد نانوذرات مگنتیت (Fe3O4) در پزشکی (از سنتز تا عملکرد)
- Simulation and Modeling of Floating-Gate Non-Volatile Memory Performance: Focus on Oxide Thickness, Programming Speed, and Charge Transport Mechanisms
- Fraud Analytics with Big Data: A Literature Review on Machine Learning Algorithms in Bankruptcy Prediction and Financial Fraud Detection
- تحلیل آیندهپژوهانه همگرایی هوش مصنوعی، فناوری نانو و فناوری اطلاعات در مسیر تحول صنعتی آینده
- نقش تحول دیجیتال در خدمات کتابخانههای عمومی برای توانیابان جسمی و ذهنی
- Prediction and Optimization of Oxygen Production under Microgravity Conditions Using Machine Learning
- Simulation and Performance Comparison of Ultrasonic, Non-Contact Radar, and Guided Wave Radar Sensors in Level Measurement Systems