معماری مدرسه به‌مثابه «معلم سوم»؛ تحلیلی میان‌رشته‌ای از نقش محیط در یادگیری

فریبا موحدی مقدم1 سارا عظیمی2

چکیده :
معماری مدرسه در رویکرد «معلم سوم» بخشی از فرایند یادگیری است، اما تبیین نقش آن نیازمند تفکیک کیفیت کالبدی، تجربه محیطی و عمل تربیتی است. هدف این پژوهش، صورت‌بندی سازوکارهای اثرگذاری محیط بر یادگیری و ارائه چارچوبی برای طراحی و ارزیابی مدرسه است. پژوهش با روش مرور تلفیقی انتقادی و تحلیل مفهومی انجام شد. منابع فارسی و انگلیسی در حوزه معماری آموزشی، روان‌شناسی محیطی و علوم تربیتی به‌صورت هدفمند انتخاب و بر اساس نوع شاهد، متغیر محیطی، سازوکار پیشنهادی، پیامد یادگیری و محدودیت استنباط مقایسه شدند. حاصل تحلیل، شناسایی پنج مسیر اثرگذاری شامل تنظیم بار حسی و آسایش، فراهم‌کردن امکانات کنش، سازمان‌دهی تعامل اجتماعی، تقویت اختیار و تعلق، و تبدیل اجزای محیط به منابع یادگیری است. این مسیرها در مدلی سه‌سطحی از کالبد، تجربه محیطی و فرایند یادگیری تلفیق شدند. تحلیل شواهد نشان می‌دهد که تغییر فضا به‌تنهایی تضمین‌کننده ارتقای یادگیری نیست و کیفیت تدریس، امکان واقعی استفاده از فضا، ویژگی‌های رشدی دانش‌آموزان و مدیریت مدرسه در تحقق ظرفیت آموزشی محیط نقش تعیین‌کننده دارند. نوآوری پژوهش، تعریف عملیاتی «معلم سوم» بر پایه امکانات قابل‌استفاده و تبدیل این تعریف به شاخص‌های ارزیابی است. بر این اساس، طراحی مدرسه باید همراه با برنامه بهره‌برداری تربیتی، مشارکت کاربران و ارزیابی پس از بهره‌برداری انجام شود. چارچوب پیشنهادی برای بازطراحی تدریجی مدارس موجود نیز کاربرد دارد و به ساخت بناهای جدید محدود نیست.

کلمات کلیدی : معماری مدرسه معلم سوم محیط یادگیری روان‌شناسی محیطی یادگیری فعال


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : یازدهمین کنفرانس پژوهش در علوم و مهندسی / علوم انسانی
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا
آدرس وب سایت کنفرانس : 11icrsie.ir
کد IOI مقاله : ABGG-ACAZED
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABGG-ACAZED

سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسی علل گوشه‌گیری دانش‌آموزان در برنامه صبحگاهی و ارائه راهکارهای مناسب جهت بر طرف کردن آن
  2. توسعه مدل ریاضی یکپارچه زمان‌بندی چندپروژه‌ای تحت محدودیت منابع تجدیدپذیر و مصرفی در صنایع پروژه‌محور (مطالعه موردی: صنعت پتروشیمی)
  3. The Urban-Agriculture Nexus: Environmental Challenges and Sustainable Prospects in the Bangkok Metropolitan Region
  4. نقش سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های مردمی در ارتقای تاب آوری و پاسخگویی نظام مدیریت بحران طبیعی در ایران
  5. الگوی طراحی مجتمع فرهنگی-آموزشی کودکان با رویکرد طبیعت‌محور به‌منظور ارتقاء تاب‌آوری کودکان
  6. طراحی و توسعه نانوواکسن‌ها: پلتفرم‌ها، سازوکارهای ایمنی‌شناختی و کاربردهای درمانی در بیماری‌های عفونی، سرطان و رویکردهای القای تحمل ایمنی
  7. تاثیر موقعیت قرارگیری مهاربند دارای میراگراصطکاکی دورانی در صفحه قاب بر عملکرد قاب فولادی
  8. بررسی تأثیر الگوهای معماری نرم‌افزار بر کیفیت پروژه‌های توسعه وب مطالعه تطبیقی MVC، MVVM، Clean Architecture
  9. Beyond the Cartesian Divide: A Genealogy of Architectural Autonomy Toward Hybrid Ontologies
  10. تحلیل گفتمان تحول‌گرای برنامه‌ریزی شهری در عصر شهرهای خلاق: از روایت‌های حکمرانی تا تجربیات زیسته در بستر چندفرهنگی
  11. معماری در زمان و معماری بر زمان
  12. The impact of Asian culture on color choice in digital user interface design
  13. Physics-Informed Lightweight Federated Learning with Explainability for Privacy-Preserving Predictive Maintenance of PMSM Drives: A Simulation Study
  14. تبیین اصول طراحی محیط‌های درمانگر از طریق بازخوانی مجموعۀ اسکلپیون اپیداوروس: رویکردی از منظر روانشناسی محیطی
  15. مروری بر پژوهش های چارچوب یکپارچه بلاک‌چین، دوقلوی دیجیتال و مدل‌سازی اطلاعات ساختمان در صنعت ساخت 4.0