جلوه های حضور آب در معماری حمام های سنتی ایران

پرژک محمدپور1 حمید صنیعی پور2 نرجس صادقی3

چکیده :
آب به عنوان یکی از اساسی¬ ترین عناصر طبیعی، از روزگاران کهن، تأثیر بسزایی در شکل¬ گیری و شکوفایی فضاهای شهری و معماری داشته است. شهرسازی و معماری ایران سرشار از حضور زیبای آب، به عنوان مظهری از پاکی و زایش است. ترکیب این عنصر با معماری ایرانی- اسلامی چنان است که به سختی می¬ توان بنا را بدون آن در نظر آورد. حمام¬ های سنتی از مهم¬ ترین گونه¬ های حمام های شهری و روستایی تاریخ معماری ایران به شمار می ¬رود که عملکرد آن در گرو حضور عنصر بی ¬بدیل آب است. گرمابه ¬های قدیمی این دیار به واسطه جهان ¬بینی مردمانش و توجه همزمان آنان به پاکی جسم و پالایش روان و همچنین سابقه طولانی آیین شستشو در ایران کهن و نظر به توجه دین مبین اسلام به پاکیزگی و طهارت، قداست و حرمت آب، از جایگاهی ویژه برخوردار گشت. تعدد حمام¬ها در دوره ¬های مختلف اسلامی تاکیدی بر این مدعاست. معماران ایرانی، با استفاده از تمام محدودیت ¬ها و امکانات، به ساخت و ارائه بهترین نمونه¬ ها پرداختند. آب، حیات ¬بخش فضاهای حمام است. وجود حمام بدون حضور عنصر لطیف آب بی ¬معناست. استفاده از آب در گرمابه¬ های قدیمی به صور مختلف و بهره¬ گیری از قدرت آب برای مقاصد گوناگون نشان از دانش بالای سازندگان آن دارد. این نوشتار با هدف شناخت توجه گذشتگان به عناصر طبیعی و نحوه بهره¬ گیری آنان از طبیعت و تأثیر حضور آب در معماری فضاهای حمام، به بررسی مراتب و شکل حضور آب در گرمابه¬ های سنتی ایران پرداخته¬ است. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است که جمع¬ آوری اطلاعات آن بر مبنای مطالعات کتابخانه ¬ای - اسنادی و میدانی صورت گرفته است. نتایج نشان می¬دهد؛ معمار ایرانی با شناخت صحیح از نیاز انسان و آگاهی از ویژگی ¬های منحصر به فرد آب توانست با رعایت تمام جوانب شرعی، طبی، جسمی، روحی و استفاده صحیح از آب در معماری بنا، فضایی فراهم آورد تا انسان لختی بیاساید و از امکاناتش بهره¬ مند شود.

کلمات کلیدی : معماری حمام حضور آب گرمابه پاکی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 4icsau.ir
کد IOI مقاله : XYEA-BZBFE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XYEA-BZBFE

سایر مقالات محل انتشار
  1. بهسازی لرزه ای مخازن مرتفع با استفاده از جداساز پایه با در نظر گرفتن اندرکنش سازه و سیال
  2. نقش علوم رفتاری درطراحی ساختمان اداری با رویکرد اثر محیط ساخته شده بر نظام فعالیت
  3. تحلیل و ارزیابی هزینه ها و منافع ایجاد تغییرات در راهها با استفاده از رژیم جاده ای
  4. نگرشی بر رویکردها، الگوها وراهبردهاي بهسازي ونوسازي بافت های فرسوده شهری
  5. معرفی مهار جایگذاری مستقیم با رویکرد استفاده در پایدارسازی خاک ساحل و دریا
  6. شناخت عوامل موثر بر مدیریت شهری در احیای گردشگری با رویکرد توسعه پایدار . مطالعه موردی : شهر مرودشت
  7. چیدمان پویای کاربری¬های شهری با کمک عامل فازی در محیط GIS
  8. مصالح پایدار بنیان
  9. نگاهی نو به سنت و مدرنیته از دیدگاه فرهنگ و هنر شرق و غرب
  10. مقایسه الگوی محله در شهرسازی ایرانی- اسلامی با الگو های عام اولیه در شهر سازی مدرن از منظر ویژگی ها و مفاهیم ، بررسی موردی محله وقت‌الساعت یزد
  11. بررسی تأثیر عوامل تهویه طبیعی و عناصر ویژه معماری در گذشته بر روی بنا و جایگزینی آن با دیگر عناصرحال حاضر در معماری معاصر
  12. نقش نسل نوین شهرهای جدید ایران در تامین مسکن در افق 1404
  13. الگوی معماری پایدار در اقلیم سرد و کوهستانی با نگاهی به مسجد سنگی ترک
  14. بررسی نقش سرمایه اجتماعی در توسعه پایدار کشاورزی (مطالعه موردی دهستان معجزات شهرستان زنجان)
  15. ارزیابی و تحلیل استفاده از عناصر اقلیمی در معماری مساکن با رویکرد مشارکت مدیران و معماران شهری (مطالعه موردی: شهرستان یزد)