جستجو
تحقیق و بررسی نسخۀ خطی حدیث عابد بنی اسرائیل؛ میراثی تازه¬یاب از قاضی عبدالجبار معتزلی (از گنجینۀ دست¬نوشته¬های یمن)
محمد عافی خراسانی1
چکیده :
در یکی از نسخه¬های خطی زیدیۀ یمن، حدیثی به نقل از پیامبر (ص) دربارۀ داستان عابدی از بنی ¬اسرائیل گزارش شده و در ذیل آن قاضی عبد الجبّار (د. 415ق) از بزرگ¬ترین دانشمندان معتزله، توضیح¬هایی را دربارۀ معنای این حدیث بیان نموده¬ که در جایی دیگر از میراث برجای¬مانده از وی یافت نمی¬شود. این حدیث به املای قاضی جعفر بن احمد بن عبدالسلام بُهلولی (د. 573ق) از بزرگ¬ترین دانشمندان زیدیه نگاشته شده¬ و ظاهرا جزو کتاب¬هایی است که وی با خود از عراق به یمن برده¬است. در این نسخه، ناسخ مستقیماً از روی دستخطِ حسن بن محمد رَصّاص (د. 584ق) از شاگردانِ برجستۀ قاضی جعفر کتابت نموده¬ که ارزش بالایی به آن می¬بخشد. هم¬چنین باید گفت که این نسخۀ خطی ما را در شناخت دقیق¬تری از نسخه¬ای دیگر به خط همین کاتب (یعنی نسخۀ کتاب احادیث امیر المؤمنین علی (ع)) یاری می¬رساند که تا پیش از این، آگاهی ما دربارۀ آن، کاستی¬های مهمی داشت. در مقالۀ پیش رو از یک¬ سو، به بررسی و تحلیل این نسخه و نیز تصحیح آن پرداخته شده، و از سوی دیگر، درون¬مایۀ این حدیث و سند آن واکاوی شده¬است.
کلمات کلیدی : حدیث عابد بنی اسرائیل نسخه¬های خطی یمن نسخه¬شناسی تصحیح متون میراث زیدیه میراث معتزله قاضی عبدالجبار قاضی جعفر بن احمد بن عبد السلام
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تصحیح و احیای متون
محل انتشار : همایش بین المللی مخطوطات مشرق زمین
آدرس وب سایت کنفرانس : orientalconferences.ir
کد IOI مقاله : XFZC-HHFBZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XFZC-HHFBZ
سایر مقالات محل انتشار
- معرفی نسخه خطی «الذّخیرة الخوارزمشاهيّة باللّغة العربیّة» نگارش اسماعیل بن الحسن الجرجاني
- معرفی نسخه خطی خلاصه الابدان نوشته حکیم عمر شفایی
- تصحیح نسخه خطی: «فضیلت و شجاعت علی بن ابی طالب (ع) و جنگ نمودن با لشکر دیوان و شیران»
- معرفی نسخه خطی «الذّخیرة الخوارزمشاهيّة باللّغة العربیّة» نگارش اسماعیل بن الحسن الجرجاني
- معرفی نسخه خطی «الذّخیرة الخوارزمشاهيّة باللّغة العربیّة» نگارش اسماعیل بن الحسن الجرجاني
- نسخه خطی ألفیه سید علی نقی حسینی دشتی
- استخراج فرادادههای نسخههای خطی در عصر دیجیتال
- تحقیق و بررسی نسخۀ خطی حدیث عابد بنی اسرائیل؛ میراثی تازه¬یاب از قاضی عبدالجبار معتزلی (از گنجینۀ دست¬نوشته¬های یمن)
- ذیل نویسی؛ راه حلی برای حفظ نسخ خطی از گذشته تا آینده
- معرفی و بررسی تحلیلی «اجازهنامه طبابت وثوقالحکماء» و تکملههای آن
- معرفی و بررسی کتاب «تنبیه الغافلین و واجب السالکین» (نسخه محفوظ در کتابخانه ملی تبریز)