نقد و بازخوانی نظریه‌های برنامه‌ریزی مسکن در مواجهه با بحران مسکن معاصر و گذار به مسکن تاب‌آور و استطاعت‌پذیر

فرزانه هوشمند1 مریم رضایی2

چکیده :
بحران مسکن در دهه‌های اخیر به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های توسعه شهری در جهان تبدیل شده است؛ چالشی که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً در قالب کمبود عرضه یا نارسایی تقاضا تفسیر کرد، بلکه ریشه‌های آن در ساختارهای نظری معیوب، سیاست‌های ناهمگن، و شکاف‌های عمیق میان گفتمان‌های دانشگاهی و واقعیت‌های بازار مسکن نهفته است. این مقاله با اتخاذ رویکردی انتقادی–تحلیلی، به بازخوانی سیر تحول نظریه‌های برنامه‌ریزی مسکن از دوران پس از جنگ جهانی دوم تا عصر حاضر می‌پردازد و ادعا می‌کند که ناکارآمدی رویکردهای موجود نه از فقدان دانش فنی، بلکه از نادیده‌انگاری ابعاد ساختاری، تاریخی و سیاسی بحران مسکن ناشی می‌شود. با تکیه بر چارچوب نظری تاب‌آوری شهری (Urban Resilience) و نظریه استطاعت‌پذیری (Affordability Theory)، این مقاله چهار رویکرد نظری اصلی—برنامه‌ریزی جامع، رفاه‌گرایی مسکن، نئولیبرالیسم بازار زمین و حکمروایی مشارکتی—را نقد می‌کند و نشان می‌دهد هر یک چگونه با وجود مزایای اولیه، در بلندمدت به بازتولید نابرابری‌های فضایی و اقتصادی انجامیده‌اند. در نهایت، مقاله یک چارچوب تلفیقی برای گذار به مسکن تاب‌آور و استطاعت‌پذیر پیشنهاد می‌دهد که بر پنج محور اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی، نهادی و فضایی استوار است.

کلمات کلیدی : بحران مسکن برنامه‌ریزی مسکن تاب‌آوری شهری استطاعت‌پذیری نظریه‌های توسعه مسکن نئولیبرالیسم شهری حکمروایی مسکن


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABHAHG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABHAHG

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. ارزيابي پاركينگ هاي عمومي طبقاتي شهر شيراز با رويكرد مكانيابي بهينه كاربري هاي خدمات شهري با استفاده از روش ( AHP ) ( نمونه موردي پاركينگ طبقاتي هدايت، نشاط و نمازي)
  2. جایگاه مدیریت شهری و شهرنشینی با رویکرد حقوق شهروندی
  3. ارزیابی شاخص های موثر در عملکرد مدیریت محیط زیست شهری (مطالعه موردی منطقه 2 شهرداری شیراز)
  4. ارزیابی چالش‌های مدیریت محیط زیست شهری
  5. ارائه مدل دستیابی به مدیریت یکپارچه و برنامه‌ریزی جامع در بافت‌های فرسوده شهری با رویکرد بازآفرینی
  6. نقد و بازخوانی نظریه‌های برنامه‌ریزی مسکن در مواجهه با بحران مسکن معاصر و گذار به مسکن تاب‌آور و استطاعت‌پذیر
  7. واکاوی مؤلفه‌های هویت‌بخش معماری اسلامی-ایرانی در شهرسازی اسلامی و ایرانی
  8. تدوین چارچوب طراحی منظرِ عینی ) Objective Landscape ) با رویکرد ارتقای عملکرد حرارتی در بافتهای مسکونی متراکم: سنتزی میان الگوهای بومی و استانداردهای تابآوری اقلیمی
  9. تبیین الگوی رفتار حرارتی ساکنین در حیاط مجتمعهای مسکونی اقلیم گرم و خشک )مطالعه موردی: کرمان
  10. تبیین نقش مؤلفه‌های کالبدی در شکل‌گیری سیما و منظر شهر اسلامی با تأکید تخصصی بر نقش مسجد
  11. تحول الگوهای تأمین مسکن از دولت‌محوری تا حکمرانی مشارکتی: «مروری بر نظری، سیاست‌ ها و تجارب معاصرمسکن اجتماعی حوزه: سیاست‌گذاری مسکن، حکمرانی شهری و عدالت فضایی»
  12. بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و هویت‌بخشی به شهر اسلامی
  13. تبیین چالش‌های حکمرانی تأمین مسکن اجتماعی در کلان‌شهر شیراز با تأکید بر نقش مشارکت بخش خصوصی در الگوهای نوین سکونت شهری
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه