تحول الگوهای تأمین مسکن از دولت‌محوری تا حکمرانی مشارکتی: «مروری بر نظری، سیاست‌ ها و تجارب معاصرمسکن اجتماعی حوزه: سیاست‌گذاری مسکن، حکمرانی شهری و عدالت فضایی»

مرتضی کریمی1 مریم رضایی2

چکیده :
مسکن، پیش از آنکه یک کالا باشد، یک حق بنیادین بشری است. با این حال، در طول دهه‌های گذشته، این حق در بسیاری از کشورهای جهان—از جمله ایران—در کشاکش دو نیروی متضاد گم شده است: دولت‌هایی که با نیت خیر اما با ابزارهای ناکارآمد وارد میدان شدند، و بازارهایی که مسکن را به سرمایه‌ای‌ترین کالای ممکن تبدیل کردند. این مقاله با بهره‌گیری از چارچوب نظری «حکمرانی مشارکتی» و نظریه‌های عدالت فضایی، مسیر تحول الگوهای تأمین مسکن را در سه موج نظری—دولت‌محوری، بازارمحوری و حکمرانی مشارکتی—دنبال می‌کند. پژوهش حاضر با اتکا به روش‌شناسی تحلیل تطبیقی-تاریخی و مرور نظام‌مند ادبیات بین‌المللی، تجارب کشورهای اتریش، سنگاپور، هلند، دانمارک و برزیل را به‌مثابه آزمایشگاه‌های نظری مورد بررسی قرار می‌دهد. در سطح ملی، برنامه‌های مسکن مهر و نهضت ملی مسکن در ایران از منظر چارچوب تحلیلی حکمرانی مشارکتی ارزیابی می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ناکامی سیاست‌های مسکن ناشی از غلبه‌ی منطق «تأمین کمی» بر «حکمرانی کیفی» است؛ منطقی که در آن شمار واحدهای ساخته‌شده معیار موفقیت تلقی می‌شود، نه کیفیت زندگی ساکنان، عدالت فضایی، یا مشارکت اجتماعی. یافته‌ها حاکی از آن است که گذار موفق به حکمرانی مشارکتی مستلزم سه تحول بنیادین است: بازتعریف معیارهای موفقیت از «شمار واحد» به «کیفیت زندگی و حق فضایی»؛ احداث و تقویت نهادهای واسط تعاونی، خیریه‌ای و غیرانتفاعی در زنجیره‌ی تولید مسکن؛ و تضمین مشارکت واقعی ساکنان در تمام مراحل چرخه‌ی مسکن از طراحی تا مدیریت. این مقاله در پایان یک چارچوب پنج‌بُعدی عملیاتی برای سیاست‌گذاری مسکن در ایران پیشنهاد می‌دهد.

کلمات کلیدی : مسکن اجتماعی حکمرانی مشارکتی دولت‌محوری عدالت فضایی مسکن مهر نهضت ملی مسکن نهادهای واسط حق به شهر سرمایه‌ی اجتماعی تحلیل تطبیقی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABHDDZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABHDDZ

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. ارزيابي پاركينگ هاي عمومي طبقاتي شهر شيراز با رويكرد مكانيابي بهينه كاربري هاي خدمات شهري با استفاده از روش ( AHP ) ( نمونه موردي پاركينگ طبقاتي هدايت، نشاط و نمازي)
  2. جایگاه مدیریت شهری و شهرنشینی با رویکرد حقوق شهروندی
  3. ارزیابی شاخص های موثر در عملکرد مدیریت محیط زیست شهری (مطالعه موردی منطقه 2 شهرداری شیراز)
  4. ارزیابی چالش‌های مدیریت محیط زیست شهری
  5. ارائه مدل دستیابی به مدیریت یکپارچه و برنامه‌ریزی جامع در بافت‌های فرسوده شهری با رویکرد بازآفرینی
  6. نقد و بازخوانی نظریه‌های برنامه‌ریزی مسکن در مواجهه با بحران مسکن معاصر و گذار به مسکن تاب‌آور و استطاعت‌پذیر
  7. واکاوی مؤلفه‌های هویت‌بخش معماری اسلامی-ایرانی در شهرسازی اسلامی و ایرانی
  8. تدوین چارچوب طراحی منظرِ عینی ) Objective Landscape ) با رویکرد ارتقای عملکرد حرارتی در بافتهای مسکونی متراکم: سنتزی میان الگوهای بومی و استانداردهای تابآوری اقلیمی
  9. تبیین الگوی رفتار حرارتی ساکنین در حیاط مجتمعهای مسکونی اقلیم گرم و خشک )مطالعه موردی: کرمان
  10. تبیین نقش مؤلفه‌های کالبدی در شکل‌گیری سیما و منظر شهر اسلامی با تأکید تخصصی بر نقش مسجد
  11. تحول الگوهای تأمین مسکن از دولت‌محوری تا حکمرانی مشارکتی: «مروری بر نظری، سیاست‌ ها و تجارب معاصرمسکن اجتماعی حوزه: سیاست‌گذاری مسکن، حکمرانی شهری و عدالت فضایی»
  12. بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و هویت‌بخشی به شهر اسلامی
  13. تبیین چالش‌های حکمرانی تأمین مسکن اجتماعی در کلان‌شهر شیراز با تأکید بر نقش مشارکت بخش خصوصی در الگوهای نوین سکونت شهری
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه