بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و هویت‌بخشی به شهر اسلامی

مرتضی کریمی1 شیرین طغیانی2

چکیده :
شهر اسلامی به عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای تمدن اسلامی، حاصل تعامل مجموعه‌ای از عوامل طبیعی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و دینی است که در طول تاریخ بر سازمان فضایی و هویت شهرها تأثیر گذاشته‌اند. با وجود پژوهش‌های متعدد در زمینه شهر اسلامی، همچنان درباره عوامل مؤثر در شکل‌گیری و هویت‌یابی این شهرها دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد. هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر در شکل‌گیری و هویت‌یابی شهر اسلامی و تحلیل نمودهای کالبدی و هویتی آن در نمونه‌هایی از شهرهای جهان اسلام است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. در این راستا، عوامل مؤثر در شکل‌گیری شهر اسلامی در دو دسته کلی عوامل طبیعی و عوامل انسانی مورد بررسی قرار گرفته و سپس با استفاده از نمونه‌های منتخب شامل اورشلیم، استانبول، اصفهان و یزد، تأثیر این عوامل بر هویت شهری تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شکل‌گیری شهر اسلامی حاصل تأثیر متقابل شرایط طبیعی، باورهای دینی، ساختارهای اجتماعی، فعالیت‌های اقتصادی و سیاست‌های مدیریتی است. همچنین عناصر کالبدی نظیر مسجد، بازار، محله، میدان و شبکه معابر نقش مهمی در تبلور هویت اسلامی شهر ایفا می‌کنند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که هویت شهر اسلامی نه صرفاً از حضور جمعیت مسلمان، بلکه از تجلی ارزش‌ها، فرهنگ و شیوه زیست اسلامی در ساختار فضایی و کالبدی شهر شکل می‌گیرد.

کلمات کلیدی : شهر اسلامی هویت شهری شکل‌گیری شهر شهرسازی اسلامی کالبد شهری


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABHDDA
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABHDDA

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. ارزيابي پاركينگ هاي عمومي طبقاتي شهر شيراز با رويكرد مكانيابي بهينه كاربري هاي خدمات شهري با استفاده از روش ( AHP ) ( نمونه موردي پاركينگ طبقاتي هدايت، نشاط و نمازي)
  2. جایگاه مدیریت شهری و شهرنشینی با رویکرد حقوق شهروندی
  3. ارزیابی شاخص های موثر در عملکرد مدیریت محیط زیست شهری (مطالعه موردی منطقه 2 شهرداری شیراز)
  4. ارزیابی چالش‌های مدیریت محیط زیست شهری
  5. ارائه مدل دستیابی به مدیریت یکپارچه و برنامه‌ریزی جامع در بافت‌های فرسوده شهری با رویکرد بازآفرینی
  6. نقد و بازخوانی نظریه‌های برنامه‌ریزی مسکن در مواجهه با بحران مسکن معاصر و گذار به مسکن تاب‌آور و استطاعت‌پذیر
  7. واکاوی مؤلفه‌های هویت‌بخش معماری اسلامی-ایرانی در شهرسازی اسلامی و ایرانی
  8. تدوین چارچوب طراحی منظرِ عینی ) Objective Landscape ) با رویکرد ارتقای عملکرد حرارتی در بافتهای مسکونی متراکم: سنتزی میان الگوهای بومی و استانداردهای تابآوری اقلیمی
  9. تبیین الگوی رفتار حرارتی ساکنین در حیاط مجتمعهای مسکونی اقلیم گرم و خشک )مطالعه موردی: کرمان
  10. تبیین نقش مؤلفه‌های کالبدی در شکل‌گیری سیما و منظر شهر اسلامی با تأکید تخصصی بر نقش مسجد
  11. تحول الگوهای تأمین مسکن از دولت‌محوری تا حکمرانی مشارکتی: «مروری بر نظری، سیاست‌ ها و تجارب معاصرمسکن اجتماعی حوزه: سیاست‌گذاری مسکن، حکمرانی شهری و عدالت فضایی»
  12. بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و هویت‌بخشی به شهر اسلامی
  13. تبیین چالش‌های حکمرانی تأمین مسکن اجتماعی در کلان‌شهر شیراز با تأکید بر نقش مشارکت بخش خصوصی در الگوهای نوین سکونت شهری
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه