ارزیابی راهبردهای توسعه شهری و صیانت از محیط ‌زیست با تأکید بر پایداری شهری (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)

سالار منفرد1

چکیده :
رشد شتابان شهرنشینی، گسترش ساخت‌وسازهای شهری و توسعه زیرساخت‌های خدماتی و حمل‌ونقل، تعادل میان توسعه کالبدی و حفاظت از محیط‌زیست را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت و برنامه‌ریزی شهری تبدیل کرده است. کلانشهر تهران به‌عنوان بزرگ‌ترین مرکز جمعیتی، اقتصادی و اداری کشور، طی دهه‌های اخیر با توسعه گسترده کاربری‌های مسکونی، تجاری، اداری و شبکه‌های حمل‌ونقل مواجه بوده است. اگرچه این روند نقش مهمی در رشد اقتصادی، افزایش اشتغال و توسعه خدمات شهری داشته، اما در کنار آن موجب کاهش فضاهای سبز، تغییرات گسترده کاربری اراضی، تشدید جزیره حرارتی شهری، افزایش آلودگی هوا و فشار فزاینده بر منابع طبیعی و ظرفیت‌های اکولوژیکی شهر شده است. هدف این پژوهش، بررسی تعامل میان توسعه شهری و حفاظت از محیط‌زیست و ارزیابی میزان همخوانی اکولوژیکی توسعه در کلانشهر تهران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از فناوری سنجش از دور (RS)، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تحلیل شاخص‌های اکولوژیکی انجام شده است. در این راستا، تغییرات کاربری اراضی، ظرفیت برد محیطی، شدت جزیره حرارتی شهری، میزان گسترش سطوح نفوذناپذیر، سرانه فضاهای سبز و پهنه‌های تعارض میان توسعه شهری و عناصر طبیعی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که گسترش ساخت‌وسازها، افزایش تراکم کالبدی و توسعه نامتوازن شهری در برخی از پهنه‌های کلانشهر تهران، موجب کاهش اراضی طبیعی و فضاهای سبز، افزایش دمای سطح زمین، تشدید اثر جزیره حرارتی، افزایش رواناب‌های سطحی و کاهش ظرفیت خودتنظیمی اکوسیستم‌های شهری شده است. همچنین مشخص شد که بخش‌هایی از شهر، به‌ویژه مناطق با تراکم ساختمانی بالا و کمبود فضاهای باز، با تعارض قابل‌توجهی میان روند توسعه و ظرفیت‌های اکولوژیکی مواجه هستند و ادامه الگوی کنونی توسعه می‌تواند پایداری محیط‌زیستی، کیفیت زندگی شهروندان و تاب‌آوری اکولوژیکی کلانشهر تهران را با چالش‌های جدی روبه‌رو سازد. بر اساس یافته‌های پژوهش، حفاظت و توسعه فضاهای سبز و کریدورهای اکولوژیکی، هدایت توسعه به پهنه‌های دارای ظرفیت مناسب، کنترل تراکم ساختمانی و گسترش سطوح نفوذناپذیر، توسعه زیرساخت‌های سبز، بهینه‌سازی مصرف منابع، کاهش اثر جزیره حرارتی شهری و استقرار نظام یکپارچه پایش زیست‌محیطی، از مهم‌ترین راهبردهای تحقق توسعه پایدار و ایجاد تعادل میان توسعه شهری و حفاظت از محیط‌زیست در کلانشهر تهران به شمار می‌روند

کلمات کلیدی : توسعه شهری حفاظت محیط زیست برنامه ریزی پایدار همخوانی اکولوژیکی توسعه پایدار


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABKDEG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABKDEG

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. ارزیابی راهبردهای توسعه شهری و صیانت از محیط ‌زیست با تأکید بر پایداری شهری (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)
  2. ارزیابی و طراحی الگوی حکمرانی محلی در تحقق توسعه شهری پایدار با رویکرد عدالت و نوآوری اجتماعی ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  3. تبیین الگوی مدیریت آموزش‌های شهروندی در شهرداری با تأکید بر تقویت تاب‌آوری جامعه در شرایط بحران (مطالعه موردی: مناطق 22 شهرداری )
  4. مطالعه چارچوب‌های مدیریت بحران و ریسک با هدف ارتقای پایداری و تاب‌آوری شهری ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  5. تحلیل نقش شهرداری در به‌کارگیری سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل برای توسعه پایدار و ارتقای مدیریت شهری نوین ( مطالعه موردی : منطقه 22 تهران)
  6. ارزیابی عملکرد مدیریت شهری و شهرداری در افزایش تاب‌آوری محیط ساخته‌شده در برابر مخاطرات لرزه‌ای؛ (مطالعه موردی : منطقه 5 تهران)
  7. بررسی الزامات تحقق شهر هوشمند و توسعه زیرساخت‌های هوشمندسازی؛ (مطالعه موردی منطقه ۲۱ شهرداری تهران)
  8. تحلیل راهبردی سامانه‌های هوشمند ترافیکی در بهبود عملکرد مدیریت شهری و توسعه پایدار ( منطقه 2 شهرداری تهران)
  9. تلفیق نوآوری، مشارکت شهروندی و عدالت در حکمرانی محلی برای توسعه پایدار ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  10. مطالعه راهبردهای توسعه شهری و حفظ منابع محیطی در چارچوب پایداری شهری (مطالعه موردی: منطقه 5 تهران)
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه