ارزیابی عملکرد مدیریت شهری و شهرداری در افزایش تاب‌آوری محیط ساخته‌شده در برابر مخاطرات لرزه‌ای؛ (مطالعه موردی : منطقه 5 تهران)

سالار منفرد1

چکیده :
زلزله از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی در کلان‌شهرها به شمار می‌رود که می‌تواند خسارات گسترده‌ای بر محیط‌های ساخته‌شده، زیرساخت‌های شهری و زندگی شهروندان وارد کند. در این میان، ارتقای تاب‌آوری محیط ساخته‌شده به عنوان یکی از رویکردهای اساسی مدیریت شهری، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش آسیب‌پذیری، افزایش آمادگی و تسریع فرآیند بازسازی پس از وقوع بحران دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی میزان تاب‌آوری محیط ساخته‌شده در برابر زلزله و شناسایی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر آن در منطقه ۵ شهرداری تهران انجام شده و تلاش دارد چارچوبی کاربردی برای بهبود مدیریت بحران و برنامه‌ریزی شهری ارائه دهد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی با رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) است. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران و کارشناسان شهری، بررسی‌های میدانی، اطلاعات سامانه‌های مکانی (GIS) و داده‌های آماری مرتبط گردآوری شد. ارزیابی تاب‌آوری بر اساس چهار بعد اصلی شامل شاخص‌های کالبدی–سازه‌ای، مدیریتی، اجتماعی و زیرساختی انجام گرفت و برای تحلیل داده‌ها از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره، تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، مدل‌یابی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و نرم‌افزارهای SPSS و GIS استفاده شد.نتایج پژوهش نشان داد که میزان تاب‌آوری محیط ساخته‌شده در بخش‌های مختلف منطقه ۵ شهرداری تهران یکسان نیست و برخی محلات به دلیل فرسودگی نسبی ساختمان‌ها، تراکم جمعیت، محدودیت دسترسی به شبکه‌های امدادی و ضعف برخی زیرساخت‌های شهری، آسیب‌پذیری بیشتری در برابر زلزله دارند. همچنین مشخص شد که ارتقای کیفیت ساخت‌وساز، بهسازی معابر، تقویت زیرساخت‌های حیاتی، بهبود هماهنگی میان دستگاه‌های مدیریت بحران و افزایش آگاهی و مشارکت شهروندان، نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری شهری ایفا می‌کند. یافته‌ها همچنین بیانگر آن است که بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مهندسی، سامانه‌های هوشمند پایش شهری و ابزارهای مکانی می‌تواند فرآیند مدیریت بحران را به میزان قابل توجهی بهبود بخشد.بر پایه نتایج تحقیق، مجموعه‌ای از راهکارهای اجرایی شامل مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و تأسیسات حیاتی، توسعه سامانه‌های هوشمند مدیریت بحران، ارتقای آمادگی سازمانی شهرداری، آموزش مستمر شهروندان، افزایش مشارکت اجتماعی و تدوین برنامه‌های یکپارچه مدیریت ریسک پیشنهاد شد. چارچوب ارائه‌شده می‌تواند به عنوان الگویی کاربردی برای مدیران شهرداری منطقه ۵ تهران در برنامه‌ریزی شهری، کاهش خطرپذیری لرزه‌ای و ارتقای تاب‌آوری محیط ساخته‌شده مورد استفاده قرار گیرد

کلمات کلیدی : تاب آوری شهری بافت فرسوده شهری زلزله مدیریت بحران شهری سیستم های مقاوم سازی نوین


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABKDFB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABKDFB

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. ارزیابی راهبردهای توسعه شهری و صیانت از محیط ‌زیست با تأکید بر پایداری شهری (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)
  2. ارزیابی و طراحی الگوی حکمرانی محلی در تحقق توسعه شهری پایدار با رویکرد عدالت و نوآوری اجتماعی ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  3. تبیین الگوی مدیریت آموزش‌های شهروندی در شهرداری با تأکید بر تقویت تاب‌آوری جامعه در شرایط بحران (مطالعه موردی: مناطق 22 شهرداری )
  4. مطالعه چارچوب‌های مدیریت بحران و ریسک با هدف ارتقای پایداری و تاب‌آوری شهری ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  5. تحلیل نقش شهرداری در به‌کارگیری سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل برای توسعه پایدار و ارتقای مدیریت شهری نوین ( مطالعه موردی : منطقه 22 تهران)
  6. ارزیابی عملکرد مدیریت شهری و شهرداری در افزایش تاب‌آوری محیط ساخته‌شده در برابر مخاطرات لرزه‌ای؛ (مطالعه موردی : منطقه 5 تهران)
  7. بررسی الزامات تحقق شهر هوشمند و توسعه زیرساخت‌های هوشمندسازی؛ (مطالعه موردی منطقه ۲۱ شهرداری تهران)
  8. تحلیل راهبردی سامانه‌های هوشمند ترافیکی در بهبود عملکرد مدیریت شهری و توسعه پایدار ( منطقه 2 شهرداری تهران)
  9. تلفیق نوآوری، مشارکت شهروندی و عدالت در حکمرانی محلی برای توسعه پایدار ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  10. مطالعه راهبردهای توسعه شهری و حفظ منابع محیطی در چارچوب پایداری شهری (مطالعه موردی: منطقه 5 تهران)
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه