مطالعه چارچوب‌های مدیریت بحران و ریسک با هدف ارتقای پایداری و تاب‌آوری شهری ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)

سالار منفرد1

چکیده :
در دهه‌های اخیر، رشد سریع شهرنشینی، افزایش تراکم جمعیت، گسترش مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت و پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی، ضرورت توجه به تاب‌آوری شهری را به یکی از اولویت‌های اصلی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری تبدیل کرده است. منطقه ۲ شهرداری تهران به دلیل برخورداری از کاربری‌های متنوع مسکونی، اداری و تجاری، تمرکز بالای جمعیت شناور، وجود شبکه بزرگراهی گسترده و نقش مهم آن در ساختار فضایی پایتخت، در برابر انواع بحران‌های طبیعی و شهری نیازمند برنامه‌ریزی راهبردی برای ارتقای تاب‌آوری است. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش مدیریت استراتژیک در افزایش تاب‌آوری شهری منطقه ۲ شهرداری تهران و تقویت رویکردهای پیشگیرانه و آینده‌نگر در مدیریت بحران انجام شده است. اهداف این پژوهش شامل شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مؤثر بر تاب‌آوری شهری، ارزیابی وضعیت مدیریت بحران در منطقه ۲ شهرداری تهران، تحلیل موانع و چالش‌های استقرار مدیریت استراتژیک و ارائه چارچوبی کاربردی برای ارتقای ظرفیت‌های مدیریتی و کاهش آسیب‌پذیری شهری است. وجه تمایز این تحقیق، تأکید بر تقویت تاب‌آوری مدیریتی و نهادی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در پایش و مدیریت بحران، توجه به نقش فعالیت‌های اقتصادی محلی و کسب‌وکارهای شهری در تداوم عملکرد شهر و همچنین برجسته‌سازی مشارکت شهروندان و حکمرانی مشارکتی در فرآیندهای مدیریت بحران است. این پژوهش از نظر روش‌شناسی، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) است. جامعه آماری شامل مدیران، کارشناسان و متخصصان حوزه مدیریت بحران، برنامه‌ریزی شهری و پروژه‌های عمرانی شهرداری منطقه ۲ تهران بوده است. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. روایی ابزارها با نظر خبرگان و پایایی آن‌ها با ضریب آلفای کرونباخ بیش از 0/80 تأیید گردید. داده‌ها نیز با استفاده از آزمون‌های آماری، تحلیل مضمون و مدل‌های SWOT و AHP مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که به‌کارگیری مدیریت استراتژیک می‌تواند زمینه شناسایی دقیق نقاط قوت و ضعف مدیریت بحران، ارزیابی فرصت‌ها و تهدیدهای محیطی و تدوین راهبردهای مؤثر برای افزایش تاب‌آوری منطقه ۲ شهرداری تهران را فراهم سازد. در عین حال، چالش‌هایی نظیر محدودیت منابع مالی، ضعف هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، مشارکت ناکافی شهروندان و نیاز به توسعه زیرساخت‌های هوشمند مدیریت بحران، همچنان از مهم‌ترین موانع ارتقای تاب‌آوری شهری به شمار می‌روند. در مجموع، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که استقرار نظام یکپارچه مدیریت استراتژیک در شهرداری منطقه ۲ تهران، همراه با تقویت هماهنگی نهادی، توسعه زیرساخت‌های فناورانه، افزایش مشارکت اجتماعی و برنامه‌ریزی مبتنی بر ریسک، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش آسیب‌پذیری، ارتقای آمادگی شهری و افزایش تاب‌آوری در برابر انواع بحران‌ها ایفا کرده و زمینه تحقق مدیریت پایدار شهری را فراهم آورد.

کلمات کلیدی : مدیریت استراتژیک تاب آوری شهری مدیریت بحران ریسک شهری شهرداری منطقه 2 تهران


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABKDFZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABKDFZ

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. ارزیابی راهبردهای توسعه شهری و صیانت از محیط ‌زیست با تأکید بر پایداری شهری (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)
  2. ارزیابی و طراحی الگوی حکمرانی محلی در تحقق توسعه شهری پایدار با رویکرد عدالت و نوآوری اجتماعی ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  3. تبیین الگوی مدیریت آموزش‌های شهروندی در شهرداری با تأکید بر تقویت تاب‌آوری جامعه در شرایط بحران (مطالعه موردی: مناطق 22 شهرداری )
  4. مطالعه چارچوب‌های مدیریت بحران و ریسک با هدف ارتقای پایداری و تاب‌آوری شهری ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  5. تحلیل نقش شهرداری در به‌کارگیری سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل برای توسعه پایدار و ارتقای مدیریت شهری نوین ( مطالعه موردی : منطقه 22 تهران)
  6. ارزیابی عملکرد مدیریت شهری و شهرداری در افزایش تاب‌آوری محیط ساخته‌شده در برابر مخاطرات لرزه‌ای؛ (مطالعه موردی : منطقه 5 تهران)
  7. بررسی الزامات تحقق شهر هوشمند و توسعه زیرساخت‌های هوشمندسازی؛ (مطالعه موردی منطقه ۲۱ شهرداری تهران)
  8. تحلیل راهبردی سامانه‌های هوشمند ترافیکی در بهبود عملکرد مدیریت شهری و توسعه پایدار ( منطقه 2 شهرداری تهران)
  9. تلفیق نوآوری، مشارکت شهروندی و عدالت در حکمرانی محلی برای توسعه پایدار ( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)
  10. مطالعه راهبردهای توسعه شهری و حفظ منابع محیطی در چارچوب پایداری شهری (مطالعه موردی: منطقه 5 تهران)
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه