ظاهر و باطن با نگاهی به مثنوی-معنوی مولانا

اشرف میکائیلی1 مریم نوروزی2

چکیده :
خداوند ظاهر و باطن است؛ او ظاهر است در عین باطن بودن و باطن است در عین ظاهر بودن؛ به گونه‌ای که ظاهر و باطن بودن او نه تنها با یکدیگر منافات ندارند بلکه متناقض هم نیستند. خداوند، سرچشمه بی‌منتهای تجلی، در تمام تجلیاتش جاری و ساری است و این چنین است که او از شدت ظاهر بودنش باطن می‌نماید و از شدت باطن بودنش ظاهر می‌باشد. قرآن کریم ظاهر و باطنی دارد که ظاهر آن همچون شکوفه‌هایی است زیبا که همگان کمال زیبایی و عظمت ظاهری آن را می‌یابند؛ اما باطن آن همچون ریشه‌هایی است مخفی و نهان که نزد خداوند است و البته که انبیا و اولیا و اوصیاء او آن را در علم و قلب مبارکشان شهود می‌نمایند و دیگر انسان‌ها نیز بر اساس ظرفیت‌ها و گنجایش قلب‌هایشان آن را درک می‌نمایند. نیز انسان و عالم و علوم هم دارای دو ساحت ظاهر و باطن می‌باشند و چه زیبا است که انسان با فراگیری علوم حقیقی و به کار بستن آن در حیات دنیوی، بعد روحانی خویش را تقویت نموده و ظاهر و باطن خویش را به ‌گونه‌ای نیکو گرداند که در عالم حقیقی و زندگی اخروی خویش نیز سعادت و رستگاری ابدی خویش را تضمین نماید. مولانا در منظومه گران‌سنگ مثنوی-معنوی در محورهای گوناگون و متعددی به موضوع ظاهر و باطن پرداخته است. وی با الهام از قرآن کریم موضوع ظاهر و باطن را از دیدگاه عرفانی در تمام مراتب هستی مورد توجه قرار داده و ظهور و بطون را در لایه‌های هستی در مسیر صعودی که به بطون و غیب مطلق می‌رسد به طرز بسیار زیبا و شگفت‌انگیزی به نظم در آورده است. در پژوهش پیش روی به مباحثی از جمله: ظاهر و باطن خدا و هستی، قرآن کریم، عالم، انسان و علوم با تکیه بر تعالیم مثنوی پرداخته شده است.

کلمات کلیدی : ظاهر باطن مثنوی مولوی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : رابطۀ ظاهر و باطن در عرفان مولانا
محل انتشار : چهارمین همایش یگانگی و بیگانگی در عرفان مولانا
آدرس وب سایت کنفرانس : molanauma.ir
کد IOI مقاله : XDFH-GBHHK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XDFH-GBHHK

سایر مقالات محل انتشار
  1. عشق درمانی در قصه ی شاه و کنیزک مولوی
  2. رهيافت¬های روایی مولانا در دفتر دوم براساس نظریه منطق گفت و گويي باختین
  3. بازنمایی طبیعت در اشعار منتخب مولانا با رویکرد نقد بوم گرایانه
  4. پارادوکس در عرفان با نگاهی به مثنوی معنوی مولانا
  5. هنجارگریزی فعلی در مثنوی معنوی
  6. بازتاب باورها و آداب و رسوم صوفيه در مناقب‌العارفین
  7. بازتاب یگانگی « مَن » و « فرا مَن» در زبان مولانا
  8. نگاهی به نی نامه از منظر شارحان (مقايسۀ شرح ني نامه در جواهرالاسرار، مکاشفات رضوي و اسرارالغيوب)
  9. عوامل ایجابی فراست در مثنوی معنوی
  10. سیطره قدرت و زنان در مثنوی معنوی مولانا براساس نظریه میشل فوکو
  11. یگانگی در هنرورزی عرفانی با تاکید بر قصه رومیان و چینیان در مثنوی معنوی
  12. تحليل ساختاري داستان شير و نخجيران مثنوی
  13. بررسي عناصر داستاني داستانهای بلند دفتر اول مثنوی معنوي مولانا
  14. بررسی تطبیقی معرفت عقلی در سلوک عارفانه از منظر ابن¬عربی و مولوی
  15. سکوت عارفانه به روایت ابن¬عربی و مولوی