نمایش چکیده انگلیسی

شهرسازی به‌مثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهان‌شناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام

اکبر نوروزی1

چکیده :
چکیده : مقدمه : شهرسازی در ایران پیش از اسلام تنها یک پدیده فضایی و عملکردی نبود، بلکه به عنوان ابزاری کلیدی برای تثبیت قدرت سیاسی، بیان ایدئولوژی حکومتی و تجلی کیهان‌شناسی فرهنگی عمل می‌کرد. شهرهای ایران باستان، به‌ویژه در دوره‌های هخامنشی و ساسانی، نخستین نمونه‌های آگاهانه از «شهر به‌مثابه گفتمان قدرت» در تاریخ بشریت هستند جایی که هندسه فضا، نمادگرایی مذهبی و سیاست حکومتی در هم آمیخته‌اند. این شهرها نه تنها مکان‌هایی برای سکونت، بلکه «ابزاری ایدئولوژیک» بودند که با طراحی عمدی، نظم کیهانی را بر زمین ترسیم و مشروعیت حکومت را در اذهان مردم تثبیت می‌کردند . هدف پژوهش : این مقاله با هدف کشف و تحلیل رابطه بین ساختار شهری و ایدئولوژی حکومتی در دوره‌های مهم تاریخی ایران باستان به‌ویژه دوره‌های هخامنشی و ساسانی به بررسی نحوه ساختار فضایی شهرها می‌پردازد. روش شناسی تحقیق : روش پژوهش، ترکیبی کیفی-تحلیلی است که با بهره‌گیری از منابع باستان‌شناسی، متون تاریخی غیرایرانی و مطالعات شهری معاصر (نظیر نظریه سینتکس فضا) به بازسازی و تفسیر الگوهای شهرسازی می‌پردازد. قلمروجغرافیایی پژوهش :ایران باستان پیش از اسلام( تخت جمشید عصر هخامنشی و اردشیرخورره عصر ساسانی) یافته ها و بحث: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که طرح‌های شهری در این دوره‌ها، از قبیل تخت جمشید، پاسارگاد و اردشیرخورره، به‌گونه‌ای هوشمندانه طراحی شده‌اند که نه تنها به نیازهای عملیاتی و اداری پاسخ دهند، بلکه به عنوان نمادی از اقتدار سلطنتی، ارث‌گری تمدنی و نظم کیهانی عمل کنند. در دوره هخامنشی، الگوی شهرسازی پراکنده با ترکیب معماری سلطنتی و فضاهای سبز گسترده، نشان‌دهنده تلفیق قدرت سیاسی با نمادهای کیهان‌شناسی ایرانی (مانند باغ چهاربر) است. در دوره ساسانی، طرح دایره‌ای-متحدالمرکز شهر اردشیرخورره و ابداعات فنی مانند طاق کسری، نشان از تلاش حکومت برای ایجاد شهرهایی دارند که همزمان بازتاب‌دهنده اقتدار نظامی، ایدئولوژی زرتشتی و ارتباط با ارث تمدنی گذشتگان باشند. نتایج : شهرسازی در ایران پیش از اسلام، فراتر از یک عمل فنی، یک عمل ایدئولوژیک بوده است. شهرها به عنوان متون فضایی عمل می‌کردند که در آن‌ها قدرت، دین و فرهنگ در قالب طرح‌های شهری معنادار تجلی می‌یافتند. این رویکرد، درک ما از تاریخ شهرنشینی ایران را از یک روایت توصیفی به سطح تحلیلی و نظری ارتقا می‌دهد و پیشنهاد می‌کند که شهرهای باستانی ایران، نه فقط محل سکونت، بلکه ابزاری برای تولید معنا و نظم اجتماعی بوده‌اند.

کلمات کلیدی : شهرسازی ایران پیش از اسلام ایدئولوژی شهری هخامنشیان ساسانیان طرح شهری کیهان‌شناسی قدرت سیاسی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فرهنگ ، جامعه شناسی و روانشناسی شهری
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com/3rd
کد IOI مقاله : AACC-AAGFGC
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACC-AAGFGC
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/AACC-AAGFGC

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
  2. از شهر تک‌هسته‌ای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
  3. خلق مکان در فضاهای بین‌راسته شهری: نقش دست‌فروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانک‌ها و ادارات در شهر زنجان)
  4. واکـاوی عوامل کاهش حضور‌پذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امام‌زاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
  5. شهرسازی به‌مثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهان‌شناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
  6. قلعه‌های مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالش‌های جغرافیایی و نظامی
  7. رشد ارگانیک در بافت‌های محله‌ای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان‌ امیراحمد کاشان
  8. از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجی‌آباد یزد
  9. تحولات نظام‌مند شهرسازی: مطالعه‌ای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
  10. حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظام‌مند چالش‌ها و فرصت‌ها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
  11. مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
  12. فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژه‌های مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
  13. تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
  14. آسیب‌شناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژه‌های شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
  15. بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )به‌عنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخه‌های آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
  1. Integrating Smart Technology into Sustainable Architecture: Innovations, Benefits, and Future Prospects
  2. Comparison of Germany s Sustainable Architecture Model with Other European Countries
  3. حکمروایی شایسته و مشارکت مردمی در توسعه شهری پایدار
  4. توسعه صنعت گردشگری در جهت توسعه پایدار شهری
  5. بررسی پیامدهای انفجار و نشت گاز در مخازن جایگاه سوخت فرهنگیان آبادان
  6. Emotional Sustainability and Place Attachment in Post-Industrial Parks: Duisburg Nord vs. High Line
  7. فضا به‌ مثابه شخصیت؛ تبیین کارکردهای معنایی مکان در سینمای دراماتیک دهه شصت ایران (مطالعه موردی: فیلم مادر و اجاره‌نشین‌ها)
  8. بررسی تاثیر رطوبت در معماری بومی مازندران
  9. برنامه‌ریزی توسعه گردشگری خلاق در شهر گز با رویکرد ارتقای سرزندگی مورد مطالعه: شهر گز
  10. سنجش و ارزیابی میزان تحقق‌پذیری طرح‌های هادی روستایی (مطالعه موردی: روستای قلعه رَش شهرستان سردشت)
  11. سطح بندی سکونتگاه های روستایی و تعیین عوامل مؤثر بر توسعه آنها (مطالعه موردی: شهرستان قزوین)
  12. راهکارهای برون رفت از بحران سیلاب در استان سیستان و بلوچستان
  13. تأثیر اقلیم سردکوهستانی بر طراحی معماری پایدار: راهکارها و چالش‌ها در طراحی سازگار با شرایط جوی مختلف
  14. تحلیلی بر نقش باغموزهها در توسعه گردشگری
  15. Designing multi-purpose furniture for post-disaster temporary shelters and small houses