جستجو
رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان امیراحمد کاشان
اکبر نوروزی1 داریوش اردلان2 سید محمد رضا خطیبی3
چکیده :
چکیده :
مقدمه : رشد ارگانیک شهری، به عنوان یکی از الگوهای توسعه غیررسمی و خودکار بافتهای شهری، در طول تاریخ شهرسازی ایران نقشی کلیدی در شکلگیری بافتهای محلهای ایفا کرده است. این نوع رشد، که عمدتاً تحت تأثیر نیازهای روزمره ساکنان، ساختارهای اجتماعی-فرهنگی و گاهی شرایط اقلیمی شکل میگیرد، در مقابل رشد برنامهریزیشده و هندسی-متمرکز قرار میگیرد. در شهرهای متوسط ایران که اغلب دارای ریشههای تاریخی عمیق و بافتهای فرسوده محلهای هستند رشد ارگانیک همچنان به عنوان یک لایه زنده از حافظه شهری، در مقیاسهای کوچک و محدودههای مرکزی مانند مساجد و حسینیهها، مشهود است.
هدف پژوهش : تحلیل و مقایسه تطبیقی الگوهای رشد ارگانیک در دو بافت محلهای از شهرهای متوسط ایران با شرایط اقلیمی و فرهنگی متفاوت با تمرکز بر تحلیل فضایی-کالبدی و مقایسه تطبیقی.
روش شناسی تحقیق : این پژوهش از نوع مطالعات موردی تطبیقی (Comparative Case Study) است و با رویکردی توصیفی-تحلیلی و فضایی-کالبدی انجام شده است
قلمروجغرافیایی پژوهش : قلمرو مکانی پژوهش شامل دو محدوده است محدوده مسجد یری در شهر زنجان واقع در مرکز تاریخی شهر با اقلیم سرد کوهستانی ومحله سلطان امیرآباد شهر کاشان ،یکی از قدیمیترین و مستندترین بافتهای تاریخی ایران با تأثیر اقلیم گرم و خشک و با ساختارهای اجتماعی-مذهبی .
یافته ها و بحث: در هر دو محدوده، شبکه خیابانی غیرمنتظم و با عرض کم وجود دارد در محدوده سلطان امیرآباد، این پیچیدگی بیشتر تحت تأثیر نیازهای اقلیمی (سایهاندازی، کاهش باد گرم) است، در حالی که در مسجد یری عوامل اجتماعی و مذهبی نقش اصلی را داشتهانددر هر دو مورد فضای مقدس (مسجد یا حسینیه) به عنوان هسته مرکزی رشد عمل کرده است.در محدوده سلطان امیرآباد، ، این مرکزیت گاه با چاههای عمومی ترکیب شده است که نشانه تعامل اقلیم و فرهنگ است هر دو بافت دارای کاربری مختلط (مسکونی، تجاری کوچک، مذهبی) هستند که نشانهای از عدم تفکیک کارکردها در رشد ارگانیک بوده و هر دو بافت در مقیاس محلهای و کوچک رشد کردهاند و امروزه با فرسودگی سازهای و کالبدی مواجهند، اما هویت فضایی خود را حفظ کردهاند.
نتایج : این پژوهش نشان میدهد که رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران، فارغ از شرایط اقلیمی، از منطق فضایی-اجتماعی مشترکی پیروی میکند منطقی که بر پایه مرکزیت فرهنگی-مذهبی، تنوع کاربری، و فرآیند رشد افزودنی استوار است. این یافته، اهمیت حفظ و بازآفرینی بافتهای فرسوده را نه به عنوان میراث منفعل، بلکه به عنوان ارگانیسمهای زنده شهری با قابلیت انطباق و تکامل نشان میدهد. همچنین، مقایسه تطبیقی این دو مورد، امکان انتقال تجربیات موفق (مانند برنامههای بازآفرینی مشارکتی در کاشان) به بافتهای مشابه (مانند مسجد یری زنجان) را فراهم میسازد. در نهایت، این پژوهش پیشنهاد میکند که الگوهای رشد ارگانیک بومی باید به عنوان الگوهایی پایدار و انسانمحور در برنامهریزی شهری معاصر مورد توجه قرار گیرند
کلمات کلیدی : رشد ارگانیک الگوهای فضایی محدوده مسجد یری زنجان محدوده سلطان امیر احمدکاشان
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای
آدرس وب سایت کنفرانس : 5icst.ir
کد IOI مقاله : AACZ-AAGHHG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACZ-AAGHHG
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AACZ-AAGHHG
سایر مقالات ارائه دهنده
- تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
- از شهر تکهستهای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
- خلق مکان در فضاهای بینراسته شهری: نقش دستفروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانکها و ادارات در شهر زنجان)
- واکـاوی عوامل کاهش حضورپذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
- شهرسازی بهمثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهانشناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
- قلعههای مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالشهای جغرافیایی و نظامی
- رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان امیراحمد کاشان
- از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجیآباد یزد
- تحولات نظاممند شهرسازی: مطالعهای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
- حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظاممند چالشها و فرصتها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
- مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
- فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژههای مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
- تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
- آسیبشناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژههای شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
- بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )بهعنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخههای آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
- بازیافت هوشمند مصالح ساختمانی: رویکردی نوین برای کاهش پسماند و توسعه پایدار در ایران
- تقویت تعاملات اجتماعی با سازماندهی سلسله مراتب فضاهای باز در مجتمع تجاری- اداری
- Short-term electrical load prediction based on a system identification model in an actual educational building
- پیشینه مدیریت بحران و جایگاه اسکان موقت و نقش هوش مصنوعی در مدیریت بحران زلزله
- بهسازی و مقاوم سازی لرزه ای دیوارهای بنایی با استفاده از الیاف GFRPشبکه ای: مطالعه عددی با نرم افزار ABAQUS
- تاثیرات بام سبز بروی مشکلات مردم در رابطه با فضای
- Three-Dimensional Shear Wave Velocity Modeling in Tabriz City Using Ensemble Neural Networks and Geospatial Interpolation
- بازآفرینی جدارههای شهری رودخانه بالقلوچای با تأکید بر تعامل سازنده با طبیعت
- الهام از سیستم های زیستی در طراحی معماری پایدار ، پیوند معماری بایونیک با اصول معماری سبز
- مقاومسازی سازههای بتنی قدیمی با استفاده از کامپوزیتهای FRP و ارزیابی تأثیر آن بر رفتار لرزهای
- مقاومسازی ساختمانهای فولادی با استفاده از دیوارهای برشی بتنی پیشساخته و ارزیابی تأثیر آن بر پایداری لرزهای
- ضرورت مطالعه اثرات تغییر اقلیم بر برنامهریزی و طراحی شهری
- کاربرد هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء در صنعت ساختمان و معماری: فرصت ها، چالش ها و افق پیش رو
- بررسی هویت شهری و مولفههای هویت بخش آن نمونه موردی: شهر گلستان
- طراحی موزه شعر و ادب با رویکرد تقویت تعاملات اجتماعی و فرهنگی در شهر ساری