جستجو
واکـاوی عوامل کاهش حضورپذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
اکبر نوروزی1
چکیده :
چکیده :
مقدمه : در ساختار شهرهای ایرانی، بقاع متبرکه همواره بهعنوان یکی از مهمترین فضاهای مذهبی، اجتماعی و فرهنگی، نقش محوری در شکلگیری هویت مکانی، تقویت انسجام اجتماعی و تسهیل تعاملات عمومی ایفا کردهاند. این فضاها، فراتر از عملکرد نمادین و عبادی، بهعنوان محورهای جهان (Axis Mundi) در نگرش شهروندان عمل میکنند و با ایجاد حس امنیت معنوی، به عنوان پناهگاهی برای دلهای شکسته، نیازمندان و جویندگان راه حلهای فردی و اجتماعی ظهور میکنند
هدف پژوهش : واکاوی دلایل کاهش حضورپذیری عمومی در بقعه متبرکه امامزاده سید ابراهیم (ع) در شهر زنجان انجام شده است؛ مکانی که در گذشته بهعنوان یکی از مهمترین گرههای اجتماعی، معنوی و فرهنگی شهر شناخته میشد، اما امروزه با کاهش چشمگیر حضور شهروندان در صحن و فضای پیرامون خود مواجه است.
روش شناسی تحقیق : روش تحقیق حاضر، کیفی و تحلیلی بوده و با بهرهگیری از تکنیکهای گردآوری داده شامل مصاحبه نیمهساختاریافته با خادمان، مسئولان اداره اوقاف، اعضای هیأتهای مذهبی، کارشناسان شهرسازی و شهروندان ساکن در محلات پیرامون، همراه با مشاهده میدانی مکرر، تحلیل مدارک مکتوب، تصاویر تاریخی و فیلمهای آرشیوی صداوسیمای استان زنجان، به بررسی تحولات فضایی، اجتماعی و فرهنگی این بقعه پرداخته است.
قلمروجغرافیایی پژوهش : امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان
یافته ها و بحث: یافتههای پژوهش نشان میدهد که کاهش حضورپذیری در امامزاده سید ابراهیم (ع) ناشی از عوامل فردی یا کاهش باورهای قلبی نبوده بلکه نتیجه ترکیبی از عوامل ساختاری، کالبدی، اجتماعی و مدیریتی است. از جمله مهمترین این عوامل میتوان به محدودیت فضای فیزیکی بقعه در برابر افزایش جمعیت شهری و تعداد هیأتهای مذهبی، گسترش نامتوازن شهر زنجان به مساحتی بیش از 156 کیلومتر مربع بدون برنامهریزی کاربری مناسب، تبدیل بخشهایی از محوطه امامزاده به پارکینگ و سرویس بهداشتی، افزایش ترافیک شدید در خیابانهای مجاور مانند خیابان امام و توحید، کاهش تنوع کاربری و جذابیت فضاهای عمومی اطراف، و شکلگیری رفتارهای جزیرهای در برگزاری مراسم مذهبی و اجتماعی اشاره کرد. این عوامل، بهتدریج، این بقعه متبرکه را از یک مرکز زیست اجتماعی و معنوی به یک فضای خدماتی حاشیهای تبدیل کردهاند.
نتایج : بیتوجهی به ابعاد فضایی-معنوی بقاع متبرکه، نه تنها به تضعیف عملکرد آنها منجر شده، بلکه هویت شهری و انسجام اجتماعی شهر زنجان را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در نتیجه، پیشنهاد میشود با بازنگری در طرحهای فضایی شهری، احیای فضاهای پیرامون بقعه، ایجاد محیطهای پیادهمحور، بازآمایش کاربریهای نامناسب و تقویت ارتباط اجتماعی-معنوی شهروندان با این مکان، نقش اجتماعی و معنوی امامزاده سید ابراهیم (ع) دوباره تقویت شود. این رویکرد به بازگشت حضورپذیری عمومی کمک میکند
کلمات کلیدی : امامزاده سید ابراهیم (ع) حضورپذیری عمومی فضای مذهبی تحولات شهری هویت مکانی شهر زنجان
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com/3rd
کد IOI مقاله : AACC-AAGEAD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACC-AAGEAD
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AACC-AAGEAD
سایر مقالات ارائه دهنده
- تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
- از شهر تکهستهای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
- خلق مکان در فضاهای بینراسته شهری: نقش دستفروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانکها و ادارات در شهر زنجان)
- واکـاوی عوامل کاهش حضورپذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
- شهرسازی بهمثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهانشناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
- قلعههای مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالشهای جغرافیایی و نظامی
- رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان امیراحمد کاشان
- از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجیآباد یزد
- تحولات نظاممند شهرسازی: مطالعهای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
- حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظاممند چالشها و فرصتها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
- مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
- فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژههای مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
- تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
- آسیبشناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژههای شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
- بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )بهعنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخههای آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
- Integrating Smart Technology into Sustainable Architecture: Innovations, Benefits, and Future Prospects
- Comparison of Germany s Sustainable Architecture Model with Other European Countries
- حکمروایی شایسته و مشارکت مردمی در توسعه شهری پایدار
- توسعه صنعت گردشگری در جهت توسعه پایدار شهری
- بررسی پیامدهای انفجار و نشت گاز در مخازن جایگاه سوخت فرهنگیان آبادان
- Emotional Sustainability and Place Attachment in Post-Industrial Parks: Duisburg Nord vs. High Line
- فضا به مثابه شخصیت؛ تبیین کارکردهای معنایی مکان در سینمای دراماتیک دهه شصت ایران (مطالعه موردی: فیلم مادر و اجارهنشینها)
- بررسی تاثیر رطوبت در معماری بومی مازندران
- برنامهریزی توسعه گردشگری خلاق در شهر گز با رویکرد ارتقای سرزندگی مورد مطالعه: شهر گز
- سنجش و ارزیابی میزان تحققپذیری طرحهای هادی روستایی (مطالعه موردی: روستای قلعه رَش شهرستان سردشت)
- سطح بندی سکونتگاه های روستایی و تعیین عوامل مؤثر بر توسعه آنها (مطالعه موردی: شهرستان قزوین)
- راهکارهای برون رفت از بحران سیلاب در استان سیستان و بلوچستان
- تأثیر اقلیم سردکوهستانی بر طراحی معماری پایدار: راهکارها و چالشها در طراحی سازگار با شرایط جوی مختلف
- تحلیلی بر نقش باغموزهها در توسعه گردشگری
- Designing multi-purpose furniture for post-disaster temporary shelters and small houses