جستجو
تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
اکبر نوروزی1
چکیده :
چکیده:
مقدمه و ضرورت پژوهش: محله بهعنوان یکی از بنیادیترین واحدهای سازمان فضایی شهر، در طول تاریخ نقشهایی فراتر از سکونت داشته و همواره بستری برای شکلگیری روابط اجتماعی، فعالیتهای اقتصادی، هویت جمعی و مشارکت شهروندی بوده است. بااینحال، تحولات ناشی از مدرنیزاسیون، گسترش شهرنشینی و غلبه رویکردهای کالبد محور در برنامهریزی شهری، موجب دگرگونی کارکردهای سنتی محله و کاهش برخی از نقشهای اجتماعی و هویتی آن شده است. ازاینرو، شناخت سیر تحول نقش محله و بازخوانی جایگاه آن در رویکردهای معاصر شهرسازی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
هدف پژوهش: تحلیل تحول نقش و کارکردهای محله در گذر زمان و تبیین جایگاه آن در نظریهها و رویکردهای نوین شهرسازی است. قلمرو پژوهش، مطالعات نظری و تجربی مرتبط با مفهوم محله از دوره شهر سنتی تا رویکردهای معاصر توسعه محلهمحور را در بر میگیرد.
روش پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است که با بهرهگیری از مطالعات اسنادی و مرور نظاممند منابع علمی انجام شده است.
یافتههای پژوهش: یافتههای پژوهش نشان میدهد که محله در شهرهای سنتی بهعنوان یک نهاد اجتماعی ـ فضایی چند کارکردی عمل میکرد، درحالیکه در دوره شهرسازی مدرن بهتدریج به واحدی عمدتاً کالبدی و سکونتی تقلیل یافت. همچنین بررسی رویکردهای معاصر حاکی از بازتعریف نقش محله بهعنوان بستری برای ارتقای سرمایه اجتماعی، هویت مکانی، تابآوری و زیستپذیری شهری است.
نتیجهگیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که احیای کارکردهای چندبعدی محله میتواند نقش مؤثری در تحقق توسعه پایدار شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا کند. محدودیت اصلی پژوهش، اتکای آن به منابع اسنادی و فقدان بررسیهای میدانی است؛ ازاینرو، انجام مطالعات تجربی در محلات شهری با شرایط گوناگون بهعنوان مسیر پیشنهادی برای پژوهشهای آتی توصیه میشود.
کلمات کلیدی : محله نقش محله شهر سنتی شهرسازی معاصر هویت محلهای توسعه محلهمحور بازآفرینی شهری
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای
آدرس وب سایت کنفرانس : 5icst.ir
کد IOI مقاله : AACZ-ABGFCC
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACZ-ABGFCC
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AACZ-ABGFCC
سایر مقالات ارائه دهنده
- تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
- از شهر تکهستهای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
- خلق مکان در فضاهای بینراسته شهری: نقش دستفروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانکها و ادارات در شهر زنجان)
- واکـاوی عوامل کاهش حضورپذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
- شهرسازی بهمثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهانشناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
- قلعههای مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالشهای جغرافیایی و نظامی
- رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان امیراحمد کاشان
- از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجیآباد یزد
- تحولات نظاممند شهرسازی: مطالعهای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
- حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظاممند چالشها و فرصتها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
- مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
- فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژههای مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
- تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
- آسیبشناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژههای شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
- بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )بهعنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخههای آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
- بازیافت هوشمند مصالح ساختمانی: رویکردی نوین برای کاهش پسماند و توسعه پایدار در ایران
- تقویت تعاملات اجتماعی با سازماندهی سلسله مراتب فضاهای باز در مجتمع تجاری- اداری
- Short-term electrical load prediction based on a system identification model in an actual educational building
- پیشینه مدیریت بحران و جایگاه اسکان موقت و نقش هوش مصنوعی در مدیریت بحران زلزله
- بهسازی و مقاوم سازی لرزه ای دیوارهای بنایی با استفاده از الیاف GFRPشبکه ای: مطالعه عددی با نرم افزار ABAQUS
- تاثیرات بام سبز بروی مشکلات مردم در رابطه با فضای
- Three-Dimensional Shear Wave Velocity Modeling in Tabriz City Using Ensemble Neural Networks and Geospatial Interpolation
- بازآفرینی جدارههای شهری رودخانه بالقلوچای با تأکید بر تعامل سازنده با طبیعت
- الهام از سیستم های زیستی در طراحی معماری پایدار ، پیوند معماری بایونیک با اصول معماری سبز
- مقاومسازی سازههای بتنی قدیمی با استفاده از کامپوزیتهای FRP و ارزیابی تأثیر آن بر رفتار لرزهای
- مقاومسازی ساختمانهای فولادی با استفاده از دیوارهای برشی بتنی پیشساخته و ارزیابی تأثیر آن بر پایداری لرزهای
- ضرورت مطالعه اثرات تغییر اقلیم بر برنامهریزی و طراحی شهری
- کاربرد هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء در صنعت ساختمان و معماری: فرصت ها، چالش ها و افق پیش رو
- بررسی هویت شهری و مولفههای هویت بخش آن نمونه موردی: شهر گلستان
- طراحی موزه شعر و ادب با رویکرد تقویت تعاملات اجتماعی و فرهنگی در شهر ساری