نمایش چکیده انگلیسی

قلعه‌های مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالش‌های جغرافیایی و نظامی

اکبر نوروزی1

چکیده :
چکیده : مقدمه : در تاریخ شهرسازی و معماری ایران، قلعه‌ها به‌مثابه نهادهایی فراتر از سازه‌های نظامی، به‌عنوان شهرهای مقاومت با ساختارهای کالبدی، کارکردی و استراتژیک پیچیده عمل کرده‌اند. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک (واقع در آذربایجان شرقی) و قلعه ایزدخواست (واقع در فارس) انجام شده است. این دو نمونه، با وجود فاصله زمانی و جغرافیایی قابل توجه، نشان‌دهنده‌ی تداوم و تحول هوشمندانه‌ی الگوهای فضایی مقاومت در معماری و شهرسازی ایران باستان و اسلامی هستند.بررسی این قلعه‌ها نه تنها به بازکاوی ظرفیت‌های تاریخی شهرسازی انطباقی کمک می‌کند، بلکه چارچوبی نظری برای درک پاسخ‌های فضایی به بحران‌های نظامی و محیطی در تاریخ معماری ایران فراهم می‌نماید. هدف پژوهش : واکاوی چگونگی تکامل الگوهای شهرسازی شهرسازی و معماری مقاومت گرای قلعه های ایزدخواست پیش از اسلام و بابک خرمدین بعد از اسلام ، با وجود تفاوت‌های جغرافیایی و تاریخی. روش شناسی تحقیق : روش تحقیق در این مطالعه توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است و صرفاً بر پایه تحلیل منابع کتابخانه‌ای، مستندات باستان‌شناسی، نقشه‌های توپوگرافی، گزارش‌های میراث فرهنگی، تصاویر ماهواره‌ای و مقالات علمی معتبر استوار است. و تمام داده‌ها از منابع قابل استناد استخراج شده‌اند. قلمروجغرافیایی پژوهش : قلمرو تحقیق از نظر مکانی شامل دو قلعه بابک (در کوهستان‌های آذربایجان شرقی) و ایزدخواست (در بیابان‌های مرکزی استان فارس) می‌باشد و از نظر زمانی، دوره‌های حیات فعال این قلعه‌ها یعنی قرن‌های دوم تا چهارم هجری برای قلعه بابک و پیش ازهجرت و عصر ساسانی برای قلعه ایزدخواست را در بر می‌گیرد. یافته ها و بحث: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر دو قلعه با وجود تفاوت در بافت جغرافیایی (کوهستانی در مقابل بیابانی)، از الگوهای مشترکی در طراحی شهری-دفاعی بهره برده‌اند: شامل موقعیت‌یابی استراتژیک در ارتفاعات، استفاده از موانع طبیعی، شبکه‌های دسترسی پیچیده و کنترل‌شده، تقسیم کارکردی فضاهای داخلی (مسکونی، ذخیره‌ای، نظامی)، و سیستم‌های نظارتی چندلایه. با این حال، تفاوت‌های کلیدی نیز مشاهده شد قلعه بابک با تکیه بر دیوارهای سنگی عمیق، پلکان‌های مخفی و سیستم‌های تأمین آب داخلی، بر مقاومت در برابر محاصره طولانی متمرکز بوده در حالی که قلعه ایزدخواست با تلفیق شهرک مسکونی و قلعه نظامی، استفاده از دیوارهای آجری بلند و موقعیت کنترلی بر جاده‌های ارتباطی، بر کنترل منطقه و واکنش سریع به تهدیدات متمرکز بود. نتایج : این دو قلعه نمونه‌هایی برجسته از شهرسازی انطباقی در شرایط بحران هستند که در آن‌ها معماری و فضاسازی نه تنها پاسخی به نیازهای نظامی، بلکه نشان‌دهنده‌ی هوش فضایی و سازگاری عمیق با محیط است. این مطالعه می‌تواند به‌عنوان الگویی برای بازخوانی شهرسازی تاریخی در شرایط مقاومت و همچنین الهام‌بخش طراحی‌های معاصر در مناطق بحرانی مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : قلعه بابک قلعه ایزدخواست شهرسازی نظامی معماری مقاومت جغرافیای نظامی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com/3rd
کد IOI مقاله : AACC-AAGGHG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACC-AAGGHG
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/AACC-AAGGHG

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
  2. از شهر تک‌هسته‌ای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
  3. خلق مکان در فضاهای بین‌راسته شهری: نقش دست‌فروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانک‌ها و ادارات در شهر زنجان)
  4. واکـاوی عوامل کاهش حضور‌پذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امام‌زاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
  5. شهرسازی به‌مثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهان‌شناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
  6. قلعه‌های مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالش‌های جغرافیایی و نظامی
  7. رشد ارگانیک در بافت‌های محله‌ای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان‌ امیراحمد کاشان
  8. از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجی‌آباد یزد
  9. تحولات نظام‌مند شهرسازی: مطالعه‌ای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
  10. حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظام‌مند چالش‌ها و فرصت‌ها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
  11. مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
  12. فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژه‌های مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
  13. تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
  14. آسیب‌شناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژه‌های شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
  15. بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )به‌عنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخه‌های آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
  1. Integrating Smart Technology into Sustainable Architecture: Innovations, Benefits, and Future Prospects
  2. Comparison of Germany s Sustainable Architecture Model with Other European Countries
  3. حکمروایی شایسته و مشارکت مردمی در توسعه شهری پایدار
  4. توسعه صنعت گردشگری در جهت توسعه پایدار شهری
  5. بررسی پیامدهای انفجار و نشت گاز در مخازن جایگاه سوخت فرهنگیان آبادان
  6. Emotional Sustainability and Place Attachment in Post-Industrial Parks: Duisburg Nord vs. High Line
  7. فضا به‌ مثابه شخصیت؛ تبیین کارکردهای معنایی مکان در سینمای دراماتیک دهه شصت ایران (مطالعه موردی: فیلم مادر و اجاره‌نشین‌ها)
  8. بررسی تاثیر رطوبت در معماری بومی مازندران
  9. برنامه‌ریزی توسعه گردشگری خلاق در شهر گز با رویکرد ارتقای سرزندگی مورد مطالعه: شهر گز
  10. سنجش و ارزیابی میزان تحقق‌پذیری طرح‌های هادی روستایی (مطالعه موردی: روستای قلعه رَش شهرستان سردشت)
  11. سطح بندی سکونتگاه های روستایی و تعیین عوامل مؤثر بر توسعه آنها (مطالعه موردی: شهرستان قزوین)
  12. راهکارهای برون رفت از بحران سیلاب در استان سیستان و بلوچستان
  13. تأثیر اقلیم سردکوهستانی بر طراحی معماری پایدار: راهکارها و چالش‌ها در طراحی سازگار با شرایط جوی مختلف
  14. تحلیلی بر نقش باغموزهها در توسعه گردشگری
  15. Designing multi-purpose furniture for post-disaster temporary shelters and small houses