نمایش چکیده انگلیسی

ریشه‌های باستانی سازماندهی شعاعی فضا؛ مطالعه تطبیقی ساختار دایروی اردشیرخُرّه و تئوری‌های هم‌مرکز شهری

اکبر نوروزی1

چکیده :
چکیده: مقدمه و اهمیت پژوهش: وقتی از سازماندهی شعاعی و هم‌مرکز شهرها صحبت می‌کنیم، ذهن‌ها ناخودآگاه به سمت تئوری‌های مدرن غربی و مدل‌هایی مثل ارنست برگس می‌رود. اما واقعیت تاریخی چیز دیگری می‌گوید. قرن‌ها پیش از آنکه مکتب شیکاگو به فکر تحلیل مناطق هم‌مرکز بیفتد، شهرسازان ساسانی در فلات ایران، هندسه دایره و شعاع را به اوج کمال رسانده بودند. دغدغه اصلی این پژوهش همین است: بیرون آمدن از روایت‌های یک‌طرفه غرب‌محور و نشان دادن این واقعیت که ریشه‌های این الگوی فضایی، در خاک ایران ریشه دوانده است. قلمرو پژوهش: در این مطالعه، ساختار دایروی بی‌نظیر اردشیرخُرّه (فیروزآباد امروز) را که در قرن سوم میلادی ساخته شد، در برابر تئوری‌های هم‌مرکز و شعاعی دوران معاصر قرار می‌دهیم. به‌ویژه مدل برگس و طرح‌های شعاعی که از رنسانس تا امروز در ذهن شهرسازان جهان جریان داشته است. روش پژوهش: کار ما از جنس پژوهش‌های بنیادی-توسعه‌ای است. با روشی توصیفی-تحلیلی و با نگاهی تطبیقی-ریخت‌شناختی، هم متون تاریخی و باستان‌شناسی را زیر و رو کرده‌ایم و هم ادبیات تئوریک شهرسازی را. یافته‌ها: آنچه از دل این مقایسه بیرون آمد، یک تفاوت بنیادین در «منطق شکل‌گیری» بود. فرم کالبدی در هر دو شبیه است (دایره و شعاع)، اما روح حاکم بر آن‌ها کاملاً متفاوت. اردشیرخُرّه تجسم کیهان‌شناسی زرتشتی، هندسه مقدس و تمرکز قدرت در یک نقطه است؛ شهری که از بالا و با یک اراده آیینی طراحی شده. اما در مدل برگس و تئوری‌های مشابه، ما با شهری سروکار داریم که از پایین و بر اساس رقابت اقتصادی، اجاره زمین و نیازهای روزمره مردم رشد کرده است. بحث و نتیجه‌گیری: نتیجه‌ای که از این واکاوی می‌گیریم این است: شهرسازان ساسانی قرن‌ها پیش از مدرنیته، پتانسیل‌های هندسه شعاعی را کشف کرده بودند. فرم «دایره و شعاع» در طول تاریخ ثابت مانده، اما آنچه به آن جان می‌بخشد، بسته به جهان‌بینی هر دوره تغییر کرده است؛ از آیینی-سیاسی در ساسانیان تا جامعه‌شناختی-اقتصادی در دوران مدرن. این پژوهش راه را برای تدوین تئوری‌های بومی شهرسازی در ایران هموار می‌کند؛ تئوری‌هایی که ریشه در خاک و تاریخ خودمان دارند.

کلمات کلیدی : ‌ها سازماندهی شعاعی ساختار هم‌مرکز اردشیرخُرّه تئوری‌های شهرسازی هندسه مقدس


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com
کد IOI مقاله : ABKD-ACZFFB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABKD-ACZFFB
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/ABKD-ACZFFB

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
  2. از شهر تک‌هسته‌ای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
  3. خلق مکان در فضاهای بین‌راسته شهری: نقش دست‌فروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانک‌ها و ادارات در شهر زنجان)
  4. واکـاوی عوامل کاهش حضور‌پذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امام‌زاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
  5. شهرسازی به‌مثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهان‌شناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
  6. قلعه‌های مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالش‌های جغرافیایی و نظامی
  7. رشد ارگانیک در بافت‌های محله‌ای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان‌ امیراحمد کاشان
  8. از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجی‌آباد یزد
  9. تحولات نظام‌مند شهرسازی: مطالعه‌ای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
  10. حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظام‌مند چالش‌ها و فرصت‌ها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
  11. مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
  12. فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژه‌های مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
  13. تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
  14. آسیب‌شناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژه‌های شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
  15. بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )به‌عنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخه‌های آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسی نقش ظرفیت اکولوژیکی شهری در تحقق عدالت فضایی و محیط‌زیستی
  2. الومینیوم اکسید ونقش ان بر پخت کلینکر
  3. Adaptive Integrated Land Management Framework (AILMF): A Data-Driven Model for Optimizing Land Uses in Iran s Arid and Semi-Arid Regions
  4. An insight into the Iranian garden design (A Nexus of Social Interaction, Cultural Exchange)
  5. تحلیل راهبردهای طراحی فضاهای سبز پایدار در پارک‌های حاشیه شهری و نقش مدیریت شهرداری در تحقق پایداری زیست‌محیطی
  6. بررسی اهمیت ادراک بصری در کالبد شهری با رویکرد معماری پایدار
  7. بررسی نقش فناوری نانو و مدل سازی اطلاعات ساختمان در مدیریت تدارکات در پروژه‌های ساخت و ساز برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار
  8. بررسی رویکردهای نوین در طراحی ساختمان های موقت پایدار برای مناطق پس از جنگ در استان قم.
  9. بستر سازی مناسب در طراحی فضاهای کودک محور برای ارتقا خلاقیت
  10. بررسی میزان صرفه جویی زمانی ناشی از کاربرد فناوری پیش ساختگی در ساختمان سازی
  11. تدوين مولفه هاى كالبدى در ارتقاى سرزندگى محيطى در فضاهاى باز و بسته (مطالعه موردى: مجتمع هاى تجارى-تفريحى)
  12. مدیریت دمایی و کنترل ترک خوردگی بتن حجیم در سازه‌های هیدرولیکی؛ مطالعه موردی پروژه جمع آوری آب‌های سطحی و کنترل سیلاب معدن مس سونگون
  13. Zero-Carbon Architecture Strategies: Vernacular Insights in Iranian Hot Arid Climate
  14. بهینه‌سازی چندهدفه سایه‌بان‌های پنجره با رویکرد تقابل نور روز و مصرف انرژی در اقلیم گرم و خشک (مطالعه موردی: ساختمان‌های اداری اصفهان)
  15. بررسی نقش اصول بیوفیلیک در طراحی مدارس ابتدایی با هدف ارتقای خلاقیت کودکان