جستجو
ریشههای باستانی پهنهبندی: خوانشی تطبیقی بر منطق تفکیک کاربری در شهر سوخته و نظریه زونینگ راینهارد باومایستر
اکبر1
چکیده :
چكيده :
مقدمه و اهمیت پژوهش :پهنهبندی (Zoning) در ادبیات متعارف شهرسازی، عمدتاً بهعنوان دستاوردی مدرن از دل انقلاب صنعتی و واکنشی به بحرانهای بهداشتی قرن نوزدهم میلادی شناخته میشود. این روایتِ یوروپامحور، ریشههای باستانیِ منطقِ تفکیک کاربری را در حاشیه قرار داده است. اهمیت این پژوهش در بازخوانی تبارشناسانه مفهوم پهنهبندی و کشف عقلانیتِ زیربناییِ حاکم بر سازماندهی فضایی در تمدنهای باستانی نهفته است.
روش پژوهش:این پژوهش با رویکردی تطبیقی-تفسیری و با بهرهگیری از روش تحلیل مورفولوژیک
قلمرو پژوهش : نخست، سازماندهی فضایی شهر سوخته (هزاره سوم پیش از میلاد) بهعنوان یکی از نخستین نمونههای شهرسازی برنامهریزیشده در فلات ایران، و دوم، نظریه زونینگ بهداشتی راینهارد باومایستر در طرح جامع برلین (۱۸۷۶). یافتههای پژوهش: یافتههای پژوهش نشان میدهد که علیرغم فاصله زمانی و فرهنگیِ دو قلمرو، یک «منطق مشترک محیطی» در تفکیک کاربریهای مزاحم (کورههای سفالگری و فلزکاری در شهر سوخته؛ صنایع آلاینده در برلین صنعتی) از کاربریهای حساس (عرصههای مسکونی و عمومی) حاکم بوده است. در هر دو مورد، متغیرهای اقلیمی (جهت باد غالب)، هیدرولوژیک (مسیر آب) و توپوگرافیک، بهعنوان عوامل تعیینکننده در مکانیابی زونها عمل کردهاند.
بحث و نتیجه¬گیری: بحث پژوهش نشان میدهد که تفاوت بنیادین دو پارادایم نه در «اصل تفکیک»، بلکه در «منشأ عقلانیت» آن است؛ در شهر سوخته، منطق تفکیک کاربری برآمده از جبر محیطی و تجربیات زیسته بوده، در حالی که در نظریه باومایستر، این منطق به یک ابزار آگاهانه حقوقی-بهداشتی تبدیل شده است. نتیجه آنکه پهنهبندی را باید نه صرفاً یک ابزار برنامهریزی مدرن، بلکه بهعنوان یک خردِ دیرپای بشری در سازماندهی فضایی بازتعریف کرد.
کلمات کلیدی : پهنهبندی تفکیک کاربری شهر سوخته راینهارد باومایستر مورفولوژی شهری باستانشناسی شهری
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com
کد IOI مقاله : ABKD-ACZAEG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABKD-ACZAEG
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABKD-ACZAEG
سایر مقالات ارائه دهنده
- تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
- از شهر تکهستهای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
- خلق مکان در فضاهای بینراسته شهری: نقش دستفروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانکها و ادارات در شهر زنجان)
- واکـاوی عوامل کاهش حضورپذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
- شهرسازی بهمثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهانشناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
- قلعههای مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالشهای جغرافیایی و نظامی
- رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان امیراحمد کاشان
- از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجیآباد یزد
- تحولات نظاممند شهرسازی: مطالعهای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
- حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظاممند چالشها و فرصتها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
- مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
- فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژههای مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
- تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
- آسیبشناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژههای شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
- بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )بهعنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخههای آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
- بررسی نقش ظرفیت اکولوژیکی شهری در تحقق عدالت فضایی و محیطزیستی
- الومینیوم اکسید ونقش ان بر پخت کلینکر
- Adaptive Integrated Land Management Framework (AILMF): A Data-Driven Model for Optimizing Land Uses in Iran s Arid and Semi-Arid Regions
- An insight into the Iranian garden design (A Nexus of Social Interaction, Cultural Exchange)
- تحلیل راهبردهای طراحی فضاهای سبز پایدار در پارکهای حاشیه شهری و نقش مدیریت شهرداری در تحقق پایداری زیستمحیطی
- بررسی اهمیت ادراک بصری در کالبد شهری با رویکرد معماری پایدار
- بررسی نقش فناوری نانو و مدل سازی اطلاعات ساختمان در مدیریت تدارکات در پروژههای ساخت و ساز برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار
- بررسی رویکردهای نوین در طراحی ساختمان های موقت پایدار برای مناطق پس از جنگ در استان قم.
- بستر سازی مناسب در طراحی فضاهای کودک محور برای ارتقا خلاقیت
- بررسی میزان صرفه جویی زمانی ناشی از کاربرد فناوری پیش ساختگی در ساختمان سازی
- تدوين مولفه هاى كالبدى در ارتقاى سرزندگى محيطى در فضاهاى باز و بسته (مطالعه موردى: مجتمع هاى تجارى-تفريحى)
- مدیریت دمایی و کنترل ترک خوردگی بتن حجیم در سازههای هیدرولیکی؛ مطالعه موردی پروژه جمع آوری آبهای سطحی و کنترل سیلاب معدن مس سونگون
- Zero-Carbon Architecture Strategies: Vernacular Insights in Iranian Hot Arid Climate
- بهینهسازی چندهدفه سایهبانهای پنجره با رویکرد تقابل نور روز و مصرف انرژی در اقلیم گرم و خشک (مطالعه موردی: ساختمانهای اداری اصفهان)
- بررسی نقش اصول بیوفیلیک در طراحی مدارس ابتدایی با هدف ارتقای خلاقیت کودکان