جستجو
شهرسازی ترکیبی در گذار از هخامنشی به هلنیستی: تحلیل تطبیقی سازمان فضایی و زیرساختهای شهری
اکبر نوروزی1
چکیده :
چكيده :
مقدمه:گذار از امپراتوری هخامنشی به دوره هلنیستی، صرفاً تغییر سلسلهای نبود، بلکه بازآرایی عمیق سازمان فضایی، منظر شهری و زیرساختهای زندگی جمعی را در سرزمینهای خاور نزدیک در بر داشت.
هدف تحقیق:پژوهش حاضر با هدف واکاوی تعامل شهرسازی هخامنشی و هلنیستی، و با تمرکز بر دو بعد «سازمان فضایی» و «زیرساختهای شهری»، از راهبرد مطالعه چندموردی تطبیقی بهره میبرد.
قلمرو مطالعاتی :نمونههای موردی شامل پاسارگاد، تختجمشید، دهانه غلامان، سلوکیه روی دجله، آیخانوم و دورا-اروپوس هستند.
یافته های تحقیق : یافتهها نشان میدهد که عناصر ایرانی، از جمله سازماندهی منظر-محور، باغ و فضای آبی، سلسلهمراتب فضایی چندلایه، نظامهای مدیریت آب و شبکههای ارتباطی، در دوره هلنیستی نهتنها حذف نشدند، بلکه در کالبد شهرهای سلوکی بازتولید، بازتعریف یا با عناصر یونانی-بینالنهرینی درهمآمیختند. در مقابل، شبکه هیپودامی، آگورا، بناهای عمومی و الگوهای معماری هلنیستی نیز وارد چرخه شهرسازی شدند، اما اغلب با بومیسازی، تغییر کارکرد یا ترکیب فضایی همراه بودند.
نتیجه گیری: تعامل هخامنشی و هلنیستی را نمیتوان در دوگانه ساده «تداوم محض» یا «گسست کامل» خلاصه کرد؛ بلکه باید آن را فرایندی پویا، چندلایه و ترکیبی دانست که در آن زیرساختها بیشتر الگوی تداوم را نشان میدهند و سازمان فضایی بیشتر در طیف ترکیب قرار میگیرد. مدل ماتریسی «نمونه × شاخص» ارائهشده در این مقاله، چارچوبی قابلاستفاده برای پژوهشهای آینده در باستانشناسی شهری و تاریخ شهرسازی ایران باستان فراهم میآورد.
کلمات کلیدی : شهرسازی ترکیبی هخامنشی هلنیستی سلوکیان آیخانوم سلوکیه روی دجله دورا اروپوس
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACAAAF
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACAAAF
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABFG-ACAAAF
سایر مقالات ارائه دهنده
- تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
- از شهر تکهستهای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
- خلق مکان در فضاهای بینراسته شهری: نقش دستفروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانکها و ادارات در شهر زنجان)
- واکـاوی عوامل کاهش حضورپذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
- شهرسازی بهمثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهانشناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
- قلعههای مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالشهای جغرافیایی و نظامی
- رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان امیراحمد کاشان
- از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجیآباد یزد
- تحولات نظاممند شهرسازی: مطالعهای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
- حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظاممند چالشها و فرصتها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
- مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
- فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژههای مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
- تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
- آسیبشناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژههای شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
- بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )بهعنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخههای آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
- مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
- بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
- تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
- نستعلیق بهمثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
- از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
- نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
- ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
- تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
- خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاببندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونههایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
- تحلیل مؤلفههای شکلدهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگشولتز
- طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینهسازی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیادهمدار مبتنی بر بازتولید آیینهای گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیادهراه فرهنگی رشت)
- واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
- تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر