جستجو
ارزیابی تطبیقی شاخصهای شهرسازی در کپنهاگ، داکار و تهران: پایداری، عدالت فضایی و حکمروایی شهری
اکبر نوروزی1
چکیده :
چکیده:
مقدمه و اهمیت موضوع: شاخصهای جهانی زیستپذیری شهری، شکافهای عمیقی را میان شهرهای شمال و جنوب جهانی آشکار میسازند. با این حال، اتکا صرف به این رتبهبندیهای تجمیعی، بدون واکاوی مکانیسمهای ساختاری و نهادیِ تولیدکنندهی این نابرابریها، نهتنها راهگشا نیست، بلکه تجربه زیستهی ساکنان جنوب جهانی را نیز حاشیه میراند. درک چراییِ این واگرایی، نیازمند عبور از تقابل سادهی شمال/جنوب و تحلیل ظرفیتهای حکمروایی در بسترهای متفاوت است.
هدف تحقیق: هدف این پژوهش، ارزیابی تطبیقی و مکانیسممحور شاخصهای کلیدی شهرسازی در سه شهر کپنهاگ، تهران و داکار است تا علل واگرایی آنها در رتبهبندیهای جهانی زیستپذیری تبیین شده و کارآمدی این شاخصها در بازنمایی واقعیتهای شهری و تجربه زیستهی ساکنان این کلانشهرها مورد نقد قرار گیرد.
قلمرو: روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و از نوع مطالعه موردی چندگانهی تطبیقی است. قلمرو مکانی شامل سه شهر کپنهاگ (نماینده ظرفیت نهادی بالا)، تهران (کلانشهری با چالشهای ساختاری و ناپایداری نهادی) و داکار (پایتختی با آسیبپذیری اقلیمی و اقتصاد غیررسمی) میباشد. دادهها از منابع ثانویه معتبر، شامل شاخص زیستپذیری اکونومیست (۲۰۲۵-۲۰۲۶)، گزارشهای رسمی شهری و مقالات داوریشده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ استخراج و در چارچوب یک مدل مفهومی پنجبعدی تحلیل شدهاند.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد که کپنهاگ (امتیاز ۹۸) بهواسطهی ثبات نهادی و برنامهریزی بلندمدت به بالاترین کیفیت زندگی دست یافته، هرچند نابرابریهای بومشناختی پنهانی را در سطح محلات تجربه میکند. در مقابل، تهران (رتبه ۱۶۴) درگیر پارادوکس «انباشت دانش فنی و فقر ظرفیت نهادی» و نابرابری شدید فضایی است. داکار (رتبه ۱۷۱) نیز مسیر سومی از آسیبپذیری اقلیمی را طی میکند که در آن نوآوریهای نهادیِ پایینبهبالا در تقابل با ضعف ساختاری و کمبود منابع قرار دارد.
بحث و نتیجهگیری: شکاف زیستپذیری میان این سه شهر، بیش از آنکه بازتابدهندهی موقعیت جغرافیایی یا سطح درآمد باشد، ریشه در «ظرفیت حکمروایی» و «رویکرد عدالتمحور» به برنامهریزی دارد. همچنین، شاخصهای تجمیعی جهانی، با پنهانکردن نابرابریهای درونشهری، تصویری گمراهکننده از زیستپذیری ارائه میدهند. در نهایت، گذار به سوی شهرهای زیستپذیر در جنوب جهانی، مستلزم بازطراحی شاخصهای سنجش با تأکید بر توزیع فضایی و تجربه زیستهی حاشیهنشینان، و همچنین تقویت تابآوری اقلیمی و حکمروایی شبکهای است.
کلمات کلیدی : ارزیابی تطبیقی زیستپذیری شهری عدالت فضایی حکمروایی شهری کپنهاگ تهران داکار
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACAAZK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACAAZK
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABFG-ACAAZK
سایر مقالات ارائه دهنده
- تحلیل تطبیقی اثربخشی مشارکت عمومی در بازسازی بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: ایران و آلمان)
- از شهر تکهستهای تا پراکندگی ناپایدار: تحلیل دینامیک کالبدی-فضایی و ارزیابی شاخص SCI در شهر زنجان (1375ـ1400)
- خلق مکان در فضاهای بینراسته شهری: نقش دستفروشی غیررسمی در تولید فضای عمومی موقت (مطالعه موردی: فضاهای ورودی بانکها و ادارات در شهر زنجان)
- واکـاوی عوامل کاهش حضورپذیری عمومی در بقـاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امامزاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)
- شهرسازی بهمثابه ایدئولوژی: نحوه ساختار فضایی قدرت و کیهانشناسی در شهرهای ایران پیش از اسلام
- قلعههای مقاومت: تطبیق ساختارهای شهری-دفاعی قلعه بابک و ایزدخواست در پاسخ به چالشهای جغرافیایی و نظامی
- رشد ارگانیک در بافتهای محلهای شهرهای متوسط ایران: تطبیق الگوهای فضایی محدوده بافت فرسوده مسجد یری زنجان با بافت فرسوده محدوده سلطان امیراحمد کاشان
- از دروازه و قلعه تا مسجد: تحلیل تطبیقی الگوی کالبدی-تاریخی بافت فرسوده محدوده مسجد یری پایین زنجان و مسجد شیخ تبریز و مسجد حاجیآباد یزد
- تحولات نظاممند شهرسازی: مطالعهای تطبیقی تاریخی از ایران و چین (۱۳۰۰–۱۴۰۰ شمسی)
- حکمرانی شبانه در عصر شهرهای هوشمند: مرور نظاممند چالشها و فرصتها در شهر میانی ایران(نمونه موردی : شهر زنجان)
- مراکز غیرمذهبی و فرآیند رشد ارگانیک شهرهای تاریخی ایران: بازخوانی نقش بازار و ارگ
- فراتر از فرم: بازاندیشی در نقش متغیرهای کالبدی، اجتماعی و نهادی در موفقیت و شکست پروژههای مسکن انبوه؛ مروری انتقادی بر تجربه پرویت - ایگو و مسکن مهر
- تحول نقش محله در گذر زمان؛ از نهاد اجتماعی–فضایی در شهر سنتی تا بازتعریف آن در رویکردهای معاصر شهرسازی
- آسیبشناسی پیامدهای ناخواسته مداخلات کالبدی در شهرهای میانی ایران؛ واکاوی انتقادی پروژههای شهری زنجان در سنوات(۱۳۶۰-۱۴۰۰)
- بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )بهعنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخههای آیینی و مدنی
سایر مقالات محل انتشار
- مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
- بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
- تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
- نستعلیق بهمثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
- از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
- نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
- ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
- تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
- خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاببندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونههایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
- تحلیل مؤلفههای شکلدهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگشولتز
- طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینهسازی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیادهمدار مبتنی بر بازتولید آیینهای گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیادهراه فرهنگی رشت)
- واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
- تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر